Feiten in de oorlog

Het einde van de gouden zomer

In juni wordt in Sarajevo de Oostenrijkse troonopvolger aartshertog Franz Ferdinand vermoord door de Servische student Gavrilo Princip. De Oostenrijkse regering verdenkt Servië van betrokkenheid bij de moord en dreigt met vergeldingsacties. De rivaliserende Europese machten mobiliseren na de moord hun legers.













Oostenrijk verklaart Servië, dat wordt gesteund door Rusland, de oorlog en valt het land binnen. Als antwoord mobiliseert Rusland natuurlijk ook haar legers.

Voor Duitsland,  gebrand op revanche omwille van hun in 1870 geleden nederlaag, een ideale gelegenheid om met Rusland in oorlog te raken. De twee grootmachten beschikten over een potentiële conflictstof omtrent hun wederzijdse grens in het opgeslokte Polen.  Duitsland betuigt onmiddellijk steun aan Oostenrijk en verklaart Rusland de oorlog.

De Frans-Russische vriendschap, nam Duitsland echter in de tang. Maar het ambitieuze keizerrijk met zijn 60 miljoen inwoners en groot, goed uitgeruste en getrainde leger was niet zomaar te beteugelen. Alsof het nog niet over voldoende potentiële vijanden beschikte, koerste Duitsland met een in 1900 gestart vlootbouw-programma af op een confrontatie met Groot-Brittannië. De traditionele zeemacht werd daardoor vanzelf in het Frans-Russische kamp gedreven (de zogenaamde Triple- Entente). 
Duitsland vond bondgenoten in Oostenrijk-Hongarije en Italië (samen de Triple Alliance) die onderling eveneens een militair bijstandsverdrag aangingen.

Het Duitse plan.
Door invoering van de algemene dienstplicht was de omvang van de Europese legers gedurende de 19e eeuw met sprongen toegenomen. Officieren waren opgeleid in planning en logistiek. De abstracte, wiskundige benadering maakte het mogelijk gedetailleerde oorlogsplannen te ontwerpen, die vanwege de rol van de spoorwegen bij de mobilisatie letterlijk de exactheid van een spoorboekje bezaten.
Het Duitse plan vormde een antwoord op de vrijwel onvermijdelijke tweefrontenoorlog met Frankrijk en Rusland. Inlichtingen wezen uit dat Rusland vanaf de eerste dag van de mobilisatie minstens zes weken nodig zou hebben om aan het Oostfront op volledige sterkte te zijn. 

Generaal Alfred von Schlieffen, van 1892 tot 1906 chef van de Grote Generale Sraf, trok hieruit de conclusie dat Frankrijk binnen de zes weken beslissend diende te worden verslagen. Na de overwinning in het westen zou de troepenmacht onmiddellijk per spoor naar het oosten worden gebracht om de Russen in de pan te hakken. Von Schlieffen meende dat een snelle beslissing tegen Frankrijk mogelijk was door een omtrekkende beweging door België, waarvan de neutraliteit dus uit 'militaire noodzakelijkheid' niet kon worden geëerbiedigd.

Duitsland valt daarom op 4 augustus het Belgie binnen om zich een weg naar Parijs te banen. Als steun voor de geschonden Belgische neutraliteit mobiliseert ook Groot-Brittanië haar troepen om de Duitse legers terug te dringen.

Wanneer daarna al de buitenlandse kolonies betrokken worden bij het conflict, dan kan men spreken van een grote mondiale oorlog. Er wordt nu letterlijk overal ter wereld gevochten.
Reacties

IN DE KIJKER

SARAJEVO, 28 juni 1914 De Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand (50) en zijn vrouw Sophie zijn vanmiddag bij een aanslag om het leven gekomen. Vanuit een dichte menigte werden ze besc...
In juni wordt in Sarajevo de Oostenrijkse troonopvolger aartshertog Franz Ferdinand vermoord door de Servische student Gavrilo Princip. De Oostenrijkse regering verdenkt Servië van be...