Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 19 tot zondag 25 oktober 1914

Maandag 19 oktober 1914 (dag 78)
We hebben in ’t gasthuis of Pensionaat nog geen Duits bezoek gehad, maar Ch. Parrewie, die er dikwijls ontmoet, heeft ze horen zeggen, dat de zusters goed gedaan hadden met op hun post te blijven. Er wordt hem ook telkens gevraagd of er geen Engelsen in ’t klooster of in ’t hospitaal waren, en krijgen ’t onveranderlijke antwoord : Neen, meneer.
Om 9 uur ga ik naar de abdij. Wannes Schilders met zijn huishouden is ook terug gekomen uit Holland. In de abdij vond ik in het washuis 2 katten, aan en in de keuken 17 katten en er liepen er nog in den hof. Ook een vreemde hond. John, onze hond, stond voor zijn hok en scheen kontent weer n’en pater te zien. Hij zag er zeer goed uit.
Onze afgebrande gebuur, Heintje Moens, komt een grote trekzaag vragen om in zijn hof de overgebleven voetstukken van de afgehakte fruitbomen af te zagen en tot brandhout te kappen. Hij vertelt dat hij met Colette en Jo tot Steenbrugge was gevlucht en dat daar daags na zijn aankomst de abten van Steenbrugge en van Dendermonde met alle paters, uitgenomen 3, naar Engeland zijn gevlucht, en hem ook wilden meenemen. Aan of in de abdij hebben de Duitsers geen schade aangericht.
Om 10 ½ weg uit de abdij, ontmoet in de straat Clem. De Man, die van Oostende over Tilburg terug is gekomen. Bezoek bij de zieke ontvanger en Janneken Goossens die terug naar de Barelstraat wil gevoerd worden.
Om 11 ½ middagmaal in het Pensionaat. Brief te lezen van een der zusters uit Hulst, vol miserie. De zuster van onderpastoor Verbist is overgekomen uit de Klinge, waar ook de oudpastoor Van Roosbroeck verblijft, zegt dat haar broer vandaag of morgen terug zal zijn, vertrekt om 2 uur.
Om 2 ½ naar de abdij. De vrouw van de ontvanger, ook bedlegerig, ’t zoontje 14 dagen verloren, is terug gekomen. Ons werkvolk Theof., Jefke, Louis, Jan Daelemans zijn aan ’t mest kruien, Peer en de Ludde plukken droge bonen. Ze vertellen dat de Duitsers in ’t fort gisteren onder elkanderen gevochten hebben en er doden en gekwetsten gebleven zijn.
Vandaag en gisteren is er in het zuidwesten zwaar kanongedonder hoorbaar geweest.
Om 3 ½ ben ik terug in ’t gasthuis en Heintje Philips komt het lijkje laten zegenen van een op de vlucht geboren kind zijner dochter, wier man aan ’t front is.
Om 4 ½ komt de E.H. onderpastoor Verbist terug, als gentleman gekleed, van zijn vlucht naar Tilburg. Soupeert in ’t gasthuis.

Dinsdag 20 oktober 1914 (dag 79)
Nachtrust gestoord om 3 uur door geweerschoten ten noordoosten, en hanengekraai in het gasthuis.
Het geweervuur is ongetwijfeld van fazantenjagers in ’t Spierenbroek.
Om 4 uur gebel aan ’t gasthuis. Vluchtelingen uit Holland, 2 vrouwen van Steenhuffel, waarvan een in gezegende staat, het niet verder brengen kon en in de voormiddag door Dr. Van den Abbeele van een kind verlost werd. E.H. onderpastoor heeft het in de namiddag gedoopt in de parochiekerk.
Om 6 uur mis gelezen in het gasthuis. Mr. Verbist draagt de ciborie naar de kerk en leest er mis om 7 uur. Na de communie uitgereikt te hebben in de Presentatie, ga ik naar de abdij in de voormiddag en de E.H. onderpastoor gaat met mij binnen de ronde doen. ’t Was de eerste keer dat hij ’t klooster van zo dicht bij heeft gezien en er een voet heeft ingezet.
Het werkvolk was aan zijne bezigheid, maar ik kon hun maar niet aan ’t verstand brengen, van dagelijks de zalen te luchten waar de Belgische soldaten hun inkwartiering hadden gehad. Charel, de Dil, komt vragen of ze geen tonneke bier mochten inleggen ! Ik zond hem wandelen naar Suske als hij zo’n dorst had.
Om 10 uur in den Bouw allerlei mensen gezien en krakelende wijven met honden, bokken en geiten en varkens.
Om 10 ½ bezoek van E.H. onderpastoor van Oppuurs, die mij komt vertellen , hoe dat hij verleden zondag uit de kerk komend de pastorie vol Duitsers vond. Hij bood hun wijn en cigaren en al wat zij wilden. Zij vertrokken tevreden en schreven met krijt op de buitendeur : Güte Leute, nicht belästigen !
Om 11 ½ middagmaal in de Presentatie met E.H. Verbist.
Om 2 uur in het gasthuis, waar verscheidene armen om een bon voor meel komen. Men leurde in de straat met brood, maar slecht en duur. En petroleum aan 11 centen de liter. Charel, onze kleermaker, komt vertellen dat ’t volk van de Klein Hei hout uit de abdij over de muur weghaalt en weg voert. Verdachte wakers ! Maar Charel wordt zelf ook aangeklaagd. Men vertelt dat de Duitsers gisteren in Vlaanderen een grote klopping hebben gekregen en in massa terugtrekken op Antwerpen. Hier waren er vandaag gene te zien.
Om 3 uur aankomst in ’t gasthuis van den E.H.Heremans, pastoor van Beyghem, dekenij van Wolvertem, die sedert 16 september na vele mishandelingen door de Duitsers was weggejaagd en in Holland had verbleven. Hij zag er uit als een baanstroper. De E.H. pastoor wist veel te vertellen, bleef met meneer Verbist in ’t gasthuis souperen en om 8 uur bij de onderpastoor overnachten.
Charel de Parrewie, de knecht, was gisteren te voet naar Asse geweest in het gasthuis aldaar, had voor mij een brief meegebracht van neef Arthur, die er sedert enige dagen verbleef bij zijn broeder aldaar gevestigd. Hij mocht als prisonnier sur parole vrij circuleren. Of het lang zal duren is af te wachten.
In het Buggenhoutbos, zei de Parrewie, waren de Duitsers aan ’t jagen op het wild.
Een oude filosoof van ’t gasthuis komt klagen dat de kiekens van de abdij, in ’t gasthuis geïnterneerd, geen eten genoeg krijgen en zichtbaar vermageren. Rapport gedaan aan de eerwaarde Moeder.
Om 6 uur komen 2 zusters der Presentatie zeggen dat er drie van hun gevluchte zuster, zr. Angeline, zr. Antoine en zr. Laurence om 4 ½ zijn terug gekomen van Sint-Niklaas en van Groenendijk en veel hebben afgezien.
Meneer de burgemeester en de secretaris zijn ook op komst maar zullen eerst met den donkeren thuis zijn.
In de namiddag is het beginnen te regenen, zodat de vluchtelingen meestal doornat thuis komen. Frere Jacques, ne vois tu rien venir ?
Komen er nog geen paters ? hoor ik zo dikwijls.

Woensdag 21 oktober 1914 (dag 80)
Om 4 uur gewekt door hanengeschrei aan mijn venster, en ik geloof dat de jonge wereldburger, die hier gisteren een paar deuren verder geboren werd, er ook van wakker is geworden. Hij schreeuwt tegen de haan op.
Om 6 uur H. Mis gelezen. E.H. pastoor van Beyghem las in de Presentatie en vertrok haastig om 6 ½ . E.H. Verbist bezigt onze kelk om in de kerk mis te lezen te 7 uur.
Om 8 ½ ga ik naar de abdij, waar ik het werkvolk aan hun bezigheden vond en wel 20 katten op de koer bij de keuken. Ch. Parrewie doe ik de kweeperen afplukken en naar het gasthuis voeren.
Ik was om 10 uur terug in het gasthuis en had even de Luxemburger-soldaat bezocht als om 10 ½ een zuster komt de aankomst melden van N.Placidus. Br. Laurentius en den E.H. pastoor van Bornem met zijn meiden. De verrassende blijdschap van het wederzien heeft mij waarschijnlijk belet te luisteren naar de complementen of het nieuws, dat zij van over de grenzen meebrachten. Ik heb er toch niets van onthouden.
Om 11 uur ga ik met Placidus en Laurentius naar de abdij en om 12 uur zijn we terug op de pastorie, waar ons de E.H. Pastoor ter tafel verzocht had. Ook de E.H. Verbist was aanwezig.
Om 2 uur gaan wij gedrieën langs de Presentatie en het Gasthuis de eerwaarde Zusters bedanken voor de genoten gastvrijheid gedurende 14 dagen, pakken een hoop sleutels, chocolade en andere zaken bijeen en tegen 4 uur gaan we terug naar de abdij.
Op de straat ontmoet ik Fons Schilders, Theodoor De Maeyer, Victorke van Oostenrijk, enz. Burgemeester en secretaris gisterenavond met hen aangekomen.
We doen in de abdij een rondgang onder en boven en vinden nergens sporen van inbraak dan in de provisiekelder waarvan boven 11 oktober gesproken is.
De zusters der Presentatie lieten ons een brood en boter brengen. Placidus had uit Oudenbos een saucisse meegebracht, daarbij een tas chocolade en een korf peren. Daarmee was onze eerste souper klaar "in calefactorie”.
Vier onzer werklieden zijn hier nog blijven overnachten.
Na een gezellige recreatie gaan wij om 8 uur ieder naar zijn cel, die wij over 14 dagen ’s morgens ten 4 uur hadden verlaten, toen het "sauve qui peut” Bornems volk in wilde vlucht over de grenzen joeg.
Veertien dagen van rusteloze gejaagdheid, angst en ellende overal, doch ongetwijfeld gemakkelijker te dragen in eigen haard dan in vreemden. Danken deden zij God, die ’t huis zijn gebleven !

Donderdag 22 oktober 1914 (dag 81)
Om 6 uur gaat N.Placidus de H.Mis lezen in de Presentatie. Benedictus in het gasthuis. Zieken, gekwetsten en de oudjes bezocht.
Om 8 uur thuis overlegd en begonnen af te breken en op te ruimen. De cellen gereed gemaakt voor N. Leo en N. Leonardus, die vandaag verwacht worden.
E.H. onderpastoor Van Reeth en zijn meid zijn gisterenavond om 4 ½ ook thuis gekomen. Uit het gasthuis brengt men enig kerk en keukengerief terug. Middageten in de calefact. Menu : soep, patatten met varkensvlees, peren. In de fruitkelder, volle manden beste peren gerot. We doen er veel naar het gasthuis. Eerwaarde Moeder zendt 2 kiekens (gebraden) in ruiling. Onze wasvrouwen schuren ’t hospice.
In de tranchee van de dreef een tonneke patronen geborgen.
Den Dil brengt ons 2 koeien terug die bij zijn zuster gestald waren.
Om 4 ½ komt N.Leonardus binnen met broeder Remigius. Om 5 uur N. Leo. Met hen gereisd zijn madame Cammaert en madame L.Van Roie. Nu zijn we reeds met 6 man. Vivat sequens !
Bedelaars zijn er al veel op de abdij aan ’t afkomen, maar we laten de poorten nog gesloten. De pastoor kwam zeggen dat de burgemeester hem voorstelde mee naar ’t fort te gaan, maar dat hij geweigerd heeft. Souper in de Calefact en om 7 ½ naar bed.

Vrijdag 23 Oktober 1914 (dag 82)
Nachtrust gestoord om 12 ½ door hondengeblaf en kort daarna geweerschot aan den Dilft.
Om 6 uur H. Mis gelezen in de Presentatie, N.Placidus in het gasthuis.
Om 5 ½ had Suske Verstraeten 2 kelken gebracht ’s avonds tevoren van het gasthuis meegegeven, zodat Leo en Leonardus ook konden mis lezen en de broeders te communie gaan. Een ciborie kleine hostiën geconsacreerd, zodat O.L.H. na 14 dagen afwezigheid ook weder bezit heeft genomen van onzer kerk. Deze bleef vandaag nog gesloten, alsook de deur van het hospice.
Om 11 uur middageten in de refter der broeders. Onder de recreatie de lontdraad der mijnen aan de muur opgerold en geborgen.
Rotte peren en appelen uit de kelder gedragen.
Om 4 uur peren geplukt aan de vijver bij de kerk.
Kanongedommel in de verte gehoord.
Om 4 ½ komt E.H. Prior thuis met E.H. Somers onderpastoor van Willebroek.
Om 5 uur zet de koster ons torenuurwerk in gang, mijn zakhorlogie was juist gebleven op de minuut af.
Wij vernemen onder de recreatie dat dr. Lanssens ook terug is gekomen. Een onderpastoor van Mechelen met familie overnacht in de Presentatie. 22-23 oktober
In den dam op de straat een doorgang gemaakt voor de karren.
Wij gaan om 7 ½ naar bed.

Zaterdag 24 oktober 1914 (dag 83)
Onze metser Ch. Van Laar begint de grote loopgaten in de muur zuid en oost toe te metsen.
Om 11 uur in de refter een worst bij gebrek aan eieren.
Om 12 uur wordt opnieuw de angelus geklept.
Onder de recreatie wilde jacht op een vreemde witzwarte hond zonder staart in de abdijhof.
Het kanon dommelt zonder ophouden sedert 6 ½ ’s morgens.
Charel Parrewie en Dikke Jef Kasjoe brengen om 2 uur onze fazanten en krielhaantjes terug van het gasthuis.
Cammaert, de koster van Bornem, terug uit Holland.
10 minuten voor Vespertijd komen van de Steenweg van Sint-Amands, langs het Warregaren om, 2 auto’s aan en in de poort van ’t hospice gereden. Een officier was er reeds uitgesprongen en langs de muur de boomgaard opgelopen, een andere Duits in civiel, die op mij afkwam, vroeg ik wat hij wilde.
"Hern, Sie haben einen guten Wein getrunken ! Wo ist der andere Herr ?” – "Weiss nicht” Op een signaal van de auto kwam de officier van de boomgaard afgelopen, sloeg aan en ze waren weg. Zeer gejaagd. De Prior brengt van ’t dorp ’t nieuws mee dat er 7 korpsen Duitsers verslagen zijn ! En ze rukten over den IJzer.

Zondag 25 oktober 1914   (dag 84)
Men vertelde dat er wel een half miljoen Duitsers verslagen werden.
Deze nacht is men uit de volière een paar duiven komen roven.
Van 12 ½ tot 1 uur bezoek van meneer Graaf John de Marnix daags tevoren van Brussel gekomen. Gemeenteraadszitting.
E.H. pastoor deed een preek over dieverij en roverij.
Er wordt ijverig aan ’t fort gewerkt, en de kanons zijn naar Bornem gericht, zegt men. In ons bosje een verdwaalde hond en een menigte kraaien. Janneken Goossens gisteren gestorven.
Om 4 ½ komt Frans de champetter de lijst vragen van geboortes en overlijdens tijdens de afwezigheid van meneer de secretaris. Ik verwijs hem naar het doopboek dat in de sacristie der parochiekerk ligt en naar het sterfboek in het gasthuis. Wij doen de champetter aangifte van de duivendieverij verleden nacht hier gepleegd. Hij zegt dat hij reeds 2 nachten met 4 bijgevoegde politiemannen patrouilledienst verricht en belooft de abdij bijzonder te zullen bezoeken.
De broeder van mademoiselle Gravez, van den Dilft, komt vandaag vertellen dat Wieze of Hofstade tot hiertoe nog niet te lijden hadden.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 23 december 1918 (dag 1597)Regen en stormvlagen.Om 10 uur zijn er 2 boerkes van Lokeren hier aangekomen en waren overgelukkig hier op onze stal hun koebeest, Paula, terug te v...
Maandag 16 december 1918 (dag 1590)Van Hingene heb ik ons kleinste ciborium terug naar huis gebracht, dat daar bij de Zusters binst den oorlog in gebruik was, het hunne met ander kerk...
Maandag 9 december 1918 (dag 1583)In ’t gasthuis heb ik na de mis het H.Oliesel toegediend op aanvraag van de pastoor aan juffrouw Feytens, die daar reeds enige weken in pensioen was...
Maandag 2 december 1918 (dag 1576)Kannes, het kauwke van Leonardus, sedert een paar dagen onpasselijk, lag deze morgen om 4 uur dood in zijn mandje op de calafact. Begraven om 10 ¾ L...
Maandag 25 november 1918 (dag 1569)Gisteren zijn 3 gendarmen te Bornem in het huis van juffrouw Z.Brijs gekwartierd.Tegen 7 uur deze morgen is Ven.P.Senior Nivardus, 88 jaar, op vacant...
Maandag 18 november 1918 (dag 1562)In Hingene had pastoor Verhaegen vanaf de preekstoel het nieuw Belgisch volkslied voorgelezen en aangeprezen, en er werden 600 exemplaren in die voo...
Maandag 11 november 1918 (dag 1555)Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten...
Maandag 4 november 1918 (dag 1548)Kanon de hele dag bedrijvig in ’t westen.Deze morgen om 8 begonnen Duitsers pindraadversterkingen te maken vanaf onze brug naar het bergsken in de boo...
Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloe...
Maandag 21 oktober 1918 (dag 1534)Postulant Beukelaers komt om 12 uur hier aan.Onder de Sexten komt een Duits kwartiermeester met 2 soldaten plaats vragen voor 500 soldaten. Legt bes...
Maandag 14 oktober 1918 (dag 1527) Het kanon heeft de hele nacht getrommeld en blijft de ganse dag aan ’t woord. Zuid-west.Onder de mis van 9 uur passeert een vliegtuig, om 10 uur 3 ...
Maandag 7 oktober 1918 (dag 1520)Op 2e kermisdag woonden onze broeders de hoogmis en de Vespers bij in de koor. Weinig volk in de missen.Meneer Prior gaat om 7 ½ met de boot naar Antw...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...