Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 11 november 1918 tot en met zondag 17 november 1918

Maandag 11 november 1918 (dag 1555)
Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?
Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten met plannen en kaarten in versnelden pas door de moestuin naar de muur aan de kerk door … de gaten kijken! Zou de vijand komen?
De treinen nemen te Bornem geen passagiers meer op.
Gisteren waren Duitse mariniers van Temse naar Bornem komen meeting geven. De soldaten aanzettend niet meer te vechten. Deze morgen kwamen ze terug, hielden de Puursesteenweg bezet, verlangden invrijheidstelling van de 250 gestrafte soldaten in de fabriek van Theodoor. De officieren, wat onzichtbaar, werden, toen ze optraden, met de geweerhaan over, bedreigd de gevangenen vrij te laten. Het geschiedde om 12 uur, uitgenomen 25, die voor brand en moord waren veroordeeld en naar Ruisbroek onder geleide gebracht werden. Trokken de 250 van Theodoors fabriek naar Antwerpen.
Om 11 ½ komt Martinus thuis van zijn missie in Oppuurs.
Om 4 uur komt een vent uit naam van champetter Frans om een koe, die hier op stal is gekomen van de Duitse drijfjacht.
Om 2 ½ uur werd nog een ontploffing gehoord. Rond dien tijd trokken al zingend met de Belgische vlag de gedeporteerden van Sint-Niklaas uit Sint-Amands.
De soldaten in Bornem werpen hunne epauletten. Helmen op de grond gesmeten dienen tot speelgoed voor de straatjongens. ’t rumoert.
Om 5 uur komt Leo thuis met het nieuws dat de voorwaarden van de wapenstilstand zijn ondertekend… Officiële berichten zijn er nog niet. Maar de Duitsers zijn aan ’t inpakken.
Geen kanon meer hoorbaar. Geen vlieger meer zichtbaar sedert middag.

Dinsdag 12 november 1918 (dag 1556)
Na de nonen was er in de calefact beneden scrutinium pro postulante
Gisterenavond stonden hier nog 12 Duitse paarden op stal gereed om deze morgen op te trekken met hun geladen wagens. Voor middernacht werden de 4 beste paarden gestolen. Broeders zeggen kinderstemmen te hebben gehoord. De Duitse soldaat die de wacht had, was niet meer te zien ’s morgens, om 1 uur was reeds de gendarm-officier ter plaatse gekomen, maar kon slechts de diefstal vaststellen. Om 5 uur moesten ze vertekken, maar om 7 ½ konden slechts 2 wagens vertrekken, 2 ledig staande wagens werden achter gelaten en hebben wij aan den doel gezet. Rittmeister Bachhausen kwam om zijn paard, en vroeg wat ze op de wagens geladen hadden? Kartoffeln! Oh was! Kartoffeln kriegen wir uberall.
Leo, die er omtrent was, werd vriendelijk gegroet en de Rittmeister die nog 4 kisten op de grond zag staan, zei tegen hem: die sind fur’s Kloster. Ondertussen had Jan Leenknecht reeds een kist open gebroken en er al 3 flessen champagne uitgelangen. Hij werd echter in zijn operatie verhinderd door den ook bijkomende econoom, die de 4 kisten naar binnen deed brengen, open breken en de inhoud nazien, was ’t werk van een kwartier.
De 3 eerste kisten bevatten een 70-tal flessen: 19 flessen champagne, Curacao, Kirsch, Sherry, Brandy, Spaanse porto, etc.
De 4e kist was een aardige surprise: honderden blinkdoosjes, 3 fusils.
Drie schrobbejakken (vluchtelingen) kwamen op de koer om wijn! De Duitse soldaten hadden ze naar ’t klooster gestuurd. Ze werden de straat op gezonden en de buit naar een onbekende kelder.
Om 1 uur brengt Theodoor het officieel nieuws dat gisteren om 11u55 de wapenstilstand werd gesloten met de voorwaarden in de Duitse gazet Belgische Kurier. Een fles Curacao moest er op geledigd worden! En hij kreeg er nog een volle mee.
Om 3 ½ komen een 60-tal soldaten met officieren van de staf om inkwartiering, enige minuten later een andere groep die de eersten naar Doregem zond, en plaats vroeg voor 4 à 500 manschaften. Er was plaats genoeg zegden ze. En enige ogenblikken later stond de koer al vol wagens en paarden, veldkeukens, mitrailleusen. Hospice onder en boven, ziekenhuis, Sint-Thomaskapel, studie- en kapittelzaal werd vol gepropt met soldaten. Het waren flinke mannen, nog goed gekleed en gevoed. Ze zegden uit de loopgraven van Gent te komen en vermoedelijk wel de laatsten.
Om 7 uur reden een aantal manschappen met wagens naar elders. Op de steenweg van Sint-Amands – Bornem. Item Temse-Bazel, tekenen veelkleurige vuurpijlen en lichtsignalen de aftrekkende Duitse troepen.
De manschappen zijn totaal veranderd, in gebaren, spreken en handelswijzen zo tegen hun oversten als tegen ons. Vroeger alles stram, bars, veeleisend. Thans gedwee als lammeren, met alles tevreden, vrolijk zelf dat de mensenmoorderij een einde heeft.
Om 7 ½ werden vanuit de koer, die zeer aan een foor geleek, knallende vuurpijlen op commando "Feuer” afgeschoten.
Op 3-4 plaatsen tegelijk begonnen zangkoren schone liederen te zingen. Ook luimige.
Om 12 uur werd het allengskens stil. Soo Kalis en ’t schaakbord.

Woensdag 13 november 1918 (dag 1557)
Om 8 ¾ zijn de Duitse troepen met pak en zak, wagens, keukens, mitrailleusen afgetrokken naar Mechelen. Toen het klepte voor de Tertiën was de laatste Pruis uit de abdij weg.
Om 12 ½ loopt de Prior te voet naar Sint-Niklaas – Hulst om vandaar ’t goede nieuws te telegrafieren naar HH.Abt te Oudenbosch.
Om 1 ½ wappert de Belgische driekleur op de abdijtoren.
In de namiddag worden nog schoten van veldkanonnen waar genomen ten zuidwesten. Men zegt dat in Brussel Bayeren en Pruissen onder elkaar vechten.
Men vertelt ook dat onze Koning te Gent zou gekwetst zijn bij een aanslag van de activisten! Keizer Willem vlucht naar Holland.
Tegen avond worden op de steenweg van Sint-Amands nog kleurige lichtsignalen gegeven.

Donderdag 14 november 1918 (dag 1558)
Geen kanon meer gehoord.
Om 7 uur deze morgen werd de Duitse uur op de toren in ’t Belgisch uur veranderd.
Het water in de Donk begint zichtbaar te zakken. Honderden mensen en kinderen zijn bezig de loopgrachten te slechten en sleuren karvrachten hout naar huis.
Karl Cammaert is uit Holland thuis gekomen.
Aan de Embarcadere van Bornem liggen een 30-tal schepen geladen met allerhande levensmiddelen, velos en ander tuig van Gent komend. De schippers die jaren lang voor de Duitsers hebben gevaren en nooit betaald werden, verkopen de waren aan een spotprijs, enkele Duitsers op de schepen aanwezig doen mede. Wel 2.000 mensen met of zonder voertuigen, staan er elkaar te verdringen om er hun gading op te doen. Tarwebloem aan 20 frank de 100 kilo. Beschuit voor 10 frank de 100 kilo. Vlees, cacao, koffie en vanalles was er te krijgen.
In ons ziekenhuis bleven honderden wollen dekens achter. Lantaarns, in de refter, kachels, emmers. Elders vond men een afstandsmeter, helmen, een handgranaat, bajonet, 5 kilo poeder, enz.
Ook een paar ijzeren klokken 20 cm. hoog.
Een werd aan de pastoor van Mariekerke geschonken voor zijn kerk. Toen onze vluchteling Pinter, ze weg droeg en de pastoor aan de ingang van ’t dorp aantrof, was deze zo blij dat hij dadelijk begon storm te luiden en heel de parochie op een ogenblik overeind stond.
Burgemeester Cammaert doet een oproep aan zijn medeburgers.
Geen electrish licht in huis, noch op straat.

Vrijdag 15 november 1918 (dag 1559)
Deze middag nog enkele kanonschoten hoorbaar.
Onze wasvrouwen schuren en schrobben het vreemdenkwartier onder en boven.
In de pand worden de barrikaden weggeruimd.
Om 6 ½ is de Prior thuis gekomen van Hulst waar hij met Hoogw.Heer Abt telegrammen wisselde.
Meire Madeleine der Presentatie ontvangt de tijding dat haar neef in de laatste offensiefbeweging voor Gent gesneuveld is.
Twee jongens van Bornem, die ook gesneuveld waren en reeds een lijkdienst hadden gekregen, zijn levend thuis gekomen?
Om 4 ½ komt de eerste Belgische soldaat, J.Roels (Cl.De Man) bezoek brengen.
Men vertelde dat vandaag de Koning naar Sint-Niklaas moest komen en vandaar naar de Kardinaal te Mechelen zou rijden.
De uitverkoop aan de Embarcadere blijft voortduren.

Zaterdag 16 november 1918 (dag 1560)
Kanonschoten (triomf) weerklinken oost en west.
De activisten worden benauwd. Dam is deze morgen naar Antwerpen opgetrokken. Men vertelt dat J.Mees ook ingepakt gereed staat.
In ’t dorp wordt ijverig gewerkt aan ’t versieren der huizen tegen morgen.
Leonardus gaat op assistentie naar Lippelo. De pastoor is onpasselijk.
Kapittel, studiezaal en refter worden van stro en ander onraad gezuiverd.
Boeren uit Vlaanderen komen met hele groepen naar hun gestolen vee zoeken.
Belgische soldaten beginnen in troepen af te komen, voor 1-2 dagen congé.


Zondag 17 november 1918 (dag 1561)
In de missen van 5 en 6 ½ werd een korte herderlijke brief voorgelezen van de Kardinaal. Na de mis van 6 ½ het nieuw Belgische volkslied gezongen.
De Scheutist Fons Schilders in de sakristie ontmoet.
Om 12 ½ gaat Placidus met de broeders een ronde doen in ’t dorp. Ven.P.Senior ging alleen tot aan het Warregaren.
De overigen hielden Vespers en Completen om 1 uur en gingen om 1 ¾ ook naar ’t Warregaren waar de stoet gevormd werd. Leopoldisten in tenue. Schooljongens met vaantjes. 2 harmoniesocieteiten. Gemeenteoverheid. 6 paters (novicen bleven thuis) zangkoor en volk. De stoet trok naar de kerk. In het priesterkoor namen de paters plaats. In ’t gestoelte in ’t midden evangeliekant – 6 soldaten - gemeenteraadsleden. De kerk was proppensvol. Kort lof met Expositie H. Sermoen door de pastoor. Hulde aan Paus, koningspaar, leger, gemeentebestuur. Daarna Te Deum, Brabaconne, nieuw lied, door al het volk met begeleiding van ’t orgel gezongen. Rondgang van de stoet: Dries, Gasthuisstraat, Statiestraat, Kapelstraat, Puursesteenweg, Boomstraat. Van het perron op ’t nieuw gemeentehuis las de burgemeester een korte redevoering. Brabaconne, Marsellaise. Tipperary door de harmonies. Ten slotte : Charlot, Charlot, de Keizer is kapot! door de schooljeugd.
Om 4 uur 5 minuten waren we terug thuis. Ondanks het gure weer, stonden duizenden mensen op straat. De meeste huizen bevlagd en versierd, enkele chronicas, heilwensen. Bij Theodoor in reuzeletters: GOD MET ONS!
Op de gevel van de Bouw stond ’t volgende rijmpje:

In Bornem’s ouden Bouwe, werd er vier jaar lang veel soep gebrouwen.
Doppers kwamen er en soldatenvrouwen. Opgetooid of diep in rouwe.
Klachten doende met of zonder reden, aan en over Komiteitenleden.
Gij soldaten, die zo dapper hebt gestreden, Weest welkom hier, gij brengt vrede.


Sommige verdachte huizen, die met de Duitsers hadden mee gedaan, hadden gesloten of bijtijds hun vrouwenkrapuul uit de voeten gemaakt.

Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 23 december 1918 (dag 1597)Regen en stormvlagen.Om 10 uur zijn er 2 boerkes van Lokeren hier aangekomen en waren overgelukkig hier op onze stal hun koebeest, Paula, terug te v...
Maandag 16 december 1918 (dag 1590)Van Hingene heb ik ons kleinste ciborium terug naar huis gebracht, dat daar bij de Zusters binst den oorlog in gebruik was, het hunne met ander kerk...
Maandag 9 december 1918 (dag 1583)In ’t gasthuis heb ik na de mis het H.Oliesel toegediend op aanvraag van de pastoor aan juffrouw Feytens, die daar reeds enige weken in pensioen was...
Maandag 2 december 1918 (dag 1576)Kannes, het kauwke van Leonardus, sedert een paar dagen onpasselijk, lag deze morgen om 4 uur dood in zijn mandje op de calafact. Begraven om 10 ¾ L...
Maandag 25 november 1918 (dag 1569)Gisteren zijn 3 gendarmen te Bornem in het huis van juffrouw Z.Brijs gekwartierd.Tegen 7 uur deze morgen is Ven.P.Senior Nivardus, 88 jaar, op vacant...
Maandag 18 november 1918 (dag 1562)In Hingene had pastoor Verhaegen vanaf de preekstoel het nieuw Belgisch volkslied voorgelezen en aangeprezen, en er werden 600 exemplaren in die voo...
Maandag 11 november 1918 (dag 1555)Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten...
Maandag 4 november 1918 (dag 1548)Kanon de hele dag bedrijvig in ’t westen.Deze morgen om 8 begonnen Duitsers pindraadversterkingen te maken vanaf onze brug naar het bergsken in de boo...
Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloe...
Maandag 21 oktober 1918 (dag 1534)Postulant Beukelaers komt om 12 uur hier aan.Onder de Sexten komt een Duits kwartiermeester met 2 soldaten plaats vragen voor 500 soldaten. Legt bes...
Maandag 14 oktober 1918 (dag 1527) Het kanon heeft de hele nacht getrommeld en blijft de ganse dag aan ’t woord. Zuid-west.Onder de mis van 9 uur passeert een vliegtuig, om 10 uur 3 ...
Maandag 7 oktober 1918 (dag 1520)Op 2e kermisdag woonden onze broeders de hoogmis en de Vespers bij in de koor. Weinig volk in de missen.Meneer Prior gaat om 7 ½ met de boot naar Antw...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...