Dagboek Pater Van Doninck

Maandag 28 oktober 1918 tot en met zondag 3 november 1918

Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)
Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.
Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.
Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloementuil in de calafact met volgend chronicon dat goed is voor toekomend jaar:
suppriori suo quinque lustra professionis nunc ac brevi victo Teutone victoriam celebranti congratulaniur confratres.

’s Middags een glas wijn aan tafel en onze laatste serredruiven.
Tegen de muur van de koestal worden 8 gemakken gemaakt. Men was van plan tonnen op de koer in de grond te zetten, maar broeder Alanus had het geniaal idee de betonbuizen van achter de kerk te benuttigen en die zo dicht mogelijk bij den beirput van de koestal te brengen.
Om 7 uur deze morgen begonnen de ingekwartierden van Theodoors fabriek het schaarhout af te kappen onder de bomen van madame Muys.
Door het park van den Dilft naar de geul werden palen geslagen voor pindraad. Item aan de hof van kinderen Peeters naar de abdij heen brengt men staken en pindraad. Het heeft alle schijn dat de Duitsers zich aan deze kant der Schelde willen versterken, te Branst-Mariekerke worden over de baan putten gegraven van 8 meter breedte, om de tanks tegen te houden!
Om 8 uur komt een onderofficier 2 kamers vragen in de abdij voor officieren der Schreibstube van Sint-Amands. Reeds 5.000 stuk hoornvee is in ’t kanton Puurs binnen gebracht.
Al ons werkvolk, vluchtelingen, vrouwen en kinderen incluis zijn bezig onze bietwortelen uit de Donk binnen te halen. Men durft geen tarwe te zaaien uit vrees voor onderwaterzetting.
Er staan reeds 22 paarden in de abdij gestald. De stalknecht van de Rittmeister had zijn paardenmest te koop geboden aan buurman Verstraeten, die kwam zien en horen, maar broeder Fons bijtijds verwittigd, zei tegen de stalknecht dat hij de Rittmeister zou gaan spreken. Daarop maakte de Pruis zijn excuus en Suske dito. ’t Paardenmest is ’t ons, zei Fons.
Tegen avond komt Phil Smet zeggen dat de Rittmeister op den Dilft vertelde dat Oudenaarde door de Engelsen is ingenomen.
Men vertelt ook dat er onder elke peiler der Temsebrug een springbus is gelegd en alle 100 meters onder den Ijzeren weg, maar … de chef Seghers, weet waar de draad is gelegd en zal hem bijtijds wel doen springen, dat belet echter niet dat de geburen van de statie niemendalle op hun gemak zitten.
Meneer Poodts, die reeds zijn washuis en remisen vol soldaten had gekregen, krijgt nu nog den "Casins” in zijn beste salon, waaruit hij geen meubel noch schilderij mag wegnemen.

Dinsdag 29 oktober 1918 (dag 1542)
Meneer Prior gaat met de pastoor per boot naar Antwerpen, komen om 6 ½ thuis. De boot heeft bijna 3 uur nodig, wegens de pont te Burcht.
Om 7 uur deze morgen werden 200 koeien, die op ’t fort overnachten, naar het steenblok bij ’t kasteel gebracht.
Om 8 uur komt een Feldwebel nogmaals optekenen hoeveel kamers en zalen er beschikbaar zijn voor troepen, die hij niet weet of ze komen zullen.
Op den Dilft wordt voortgewerkt aan de draadversperring, item aan den overkant der straat, Peetershof, Plantagie van Suske en onze strook grond.
Om 3 ½ 6 vliegers, 5 oost-west, 1 zeer hoog west-noord.
Om 4 uur op onze koer schatting van een 40-tal trekpaarden en wapens. Om deze laatste te schatten, werd Remi Peeters bij geroepen. Schatte veel te hoog.
Geen kanon hoorbaar vandaag.

Woensdag 30 oktober 1918 (dag 1543)
Verleden nacht om 10 ½ werden zware ontploffingen waargenomen. Men zegt dat te Sint-Amands de aanlegplaats aan de Schelde is opgeblazen om er een brug of pont te maken.
Om 7 uur trok een troep mannen van Bornem met de champetter naar Sint-Amands om er koeien te gaan halen.
Om 8 uur komt in onze dreef een officier met 2 onderofficiers van de pioniers piketten slaan in ’t bosje, dreef en kerkhofmuur, op mijn aanvraag wat dit beduidde, zei hij "Drahtversperrung te moeten maken van de oostelijke tot de westelijke muur, door het bosje heen – het schaaarhout moest dus weggekapt worden, ook enkele bomen der dreef – desnoods moest ook heel het klooster worden platgelegd, een paar minen gut angelegt wurden genugen."
Protesteren zou niet veel helpen, zag ik wel, veroorloofde echter de bemerking, dat dit zijn laatste heldendaad zou wezen, want dat binnen 2-3 dagen wapenstilstand zou wezen. Dat werkte. Hij hoopte ’t insgelijks en zou met het afkappen van ’t schaarhout nog enige dagen wachten!
Om 8 ½ brengen 2 wagens gemaakte strozakken vol papier (celloïde) en een wagen stro, dat aan ’t kapittel wordt afgeladen.
Om 10 uur komt een kwartiermeester 8 arrestkamers vragen. Doorloopt de kelders, legt beslag op de kelder onder ’t nieuw ziekenhuis naast den oven, dan op ’t hospice de 4 kamers van ‘t 2e verdiep. Wozu? Ja für Straflinge, Militär und Zivel. Wie viel haben sie dann? Noch keine. Ist vielleicht nicht nöthig.
Om 12 uur komt dezelfde nog eens terug met 1 offcier de lokalen nazien. Ze kregen beide 1 appel en gingen aan.
In de Donk wordt al ’t schaarhout afgekapt. Pindraad gespannen aan beide zijden der straat. 100 koeien staan ongemolken te loeien op ’t fort.
Om 2 uur komen 2-300 koeien van Temse naar Klein Mechelen, geleid door mariniers. In de namiddag fel kanongeschut westwaarts.
Om 4 uur nogmaals trekpaardenschatting op de koer.

Donderdag 31 oktober 1918 (dag 1544)
Deze nacht zijn 4 wagens met patatten van Antwerpen hier ingebracht.
Na de middag werden er 3 van naar ’t dorp gevoerd voor de Duitse keuken.
Om 8 uur deze morgen komen de 2 zonen van smid Lauwers op ’t hospice de vensters der gevangenkamers toeschroeven.
Om 8 ½ beginnen Duitse soldaten palen te slaan voor pindraad vanaf de brug over de weg naar het "Bouwke”. Geen vriendelijke gezichten.
Om 3 uur werd een wagen met dekens van hier weggebracht.
Om 2 uur passeert een vliegtuig boven de abdij van west naar oost.
Men vertelt dat te Sint-Niklaas en te Temse gegoede burgers een pas naar Holland kunnen krijgen, uitgenomen de weerplichtigen. Er komt een gejaagde stemming onder het volk ook te Bornem. Enkelen willen gaan vluchten, maar weten niet waarheen. Het bericht dat het comiteit van Antwerpen inlichtingen geeft voor eventuele evacuatie maakt de onrust nog groter. Ene ontspanning en verlichting bracht ’t nieuws dat er te Bornem 2 treinen van Temse voorbijreden met witte vlaggen. Het Waren Oostenrijkse soldaten, die op de statie met hun zakdoeken wuifden en naar huis reden. De springbussen onder de ijzeren weg zijn weggenomen.

Vrijdag 1 november 1918 (dag 1545)
Gisterenavond tussen 9-10 uur zijn grote en kleine kanons van Temse komend naar Brussel gereden.
Kanon bedrijvig in ’t westen de hele dag.
Deze morgen biecht gehoord van 4 ¾ tot 7 uur zonder pauze.
Vespers om 3 uur gezongen. De kerk was vol volk.
Om 10 ½ katholieke Duitse Gottesdienst in de parochiekerk.
P.Maurus Wirth van Stams laat weten dat hij eerstdaags op bezoek komt.
Vliegers om 7 uur – 1 uur – om 6 ½ twee Engelsen
In de hof van kinderen Peeters werd vandaag nog pindraad gespannen.
Onze voerlui van Oudenaarde zijn vandaag naar huis mogen gaan. Sommigen met andere zonder paard of wagen, ze kregen hun daggeld van 8 dagen 190 mark. Maar die hun paarden en wagens hadden moeten afgeven, kregen noch geld noch bon.
De Komandant der Pioniers "Packmann” bij de koster in kwartier, herhaalde ook daar dat de abdij desnoods zou opgeblazen worden.

Zaterdag 2 november 1918 (dag 1546)
Pf.Hadamszick (Schlesier – Polen) brengt complementen aan P.Maurus
Om 8 uur voormiddag worden staken en pindraad in onze dreef afgeladen.
Om 1 ½ komen 3 Duitse soldaten op ’t hospice inspecteren of de arrestkamers in orde zijn. Morgen komen gevangenen?
Boeren van over de Schelde kwamen onder Duitse geleide met een troep paarden door het dorp deze voormiddag en riepen: "Zelzate in de handen der Engelsen”
Op het gemeentehuis kwam Duits bericht, dat ingezien Bornem 2 kerken had, er een moest ten dienste staan van de Evangelische Gottesdienst. De secretaris in afwezigheid van de burgemeester, antwoordde dat de parochiekerk het best geschikt zou zijn. De pastoor komt om raad en zendt broeder-overste naar Mechelen. Daar werd door mgr.Lauwerijs geantwoord van te protesteren uit naam van de Kardinaal, maar tegen geweld geen geweld te gebruiken, en zoveel doenlijk was het presbyterium af te sluiten.
Men vertelt dat van de 3.000 koebeesten te Sint-Amands uit Vlaanderen aangekomen, er zeker wel 250 door Duitse soldaten voor enkele marken aan boeren en smokkelaars worden versjacheld.

Zondag 3 november 1918 (dag 1547)
Om 8 uur beginnen Duitse soldaten gaten te kappen in de muur der abdij van af ’t hospice naar westwaarts, een schietgat tussen de freiten (?)
Om 8 ½ was er Duits katholieke Gottesdienst in de kapel van ’t gasthuis, die goed gevuld was. Na de middag 2 maal lof voor een 6-tal Duitse soldaten – alles zeer stichtend.
Tussen Geul en Dilft wordt pindraad gespannen en de stelling van ’t jaar 1916 weg geruimd.
De pastoor heeft officieren in kwartier en hun ordonnans moet voor die heren 2 maal koken, om 10 uur en om 1 uur. Hij weet er nu ook van, zolang ze maar in de abdij bleven, was ’t hem goed. Daar is plaats genoeg.
Om 1 uur komt meneer Jos Van Roie uit naam der gravin nogmaals het kasteel tot onze beschikking stellen in geval … de abdij zou vernield worden.
Om 2 uur komt een Duits dokter de arrestkamers van ’t hospice inspecteren. Een emmer als gemak, en een brits met wat stro. Was ’t heel meublement. Raym.Schilders had gisteren de vensterruiten langs buiten moeten zwart verven.
Om 2 ½ werden 3 gevangenen in arrest naar boven gebracht. Eén scheen aan ’t hoofd gekwetst, en riep al schertsend tegen de wacht: "de Pruisen verliezen hun kop”
Bij de "Schuit” aan de gendarmerie waren Duitse soldaten met een koe gaan lopen, maar werden achterhaald door de zoon, die ze terug bracht.
In Doregem moesten 7 boeren met hun paarden Duits krijgsmateriaal wegvoeren en eten meenemen voor 5 dagen.
In de Zeuthoef waren 100 mariniers ingekwartierd sedert enige tijd en waren brutaal en diefachtig. Gisteren zijn ze vertrokken en de telefoonverbinding werd opgebroken.
Kanon nacht en dag bedrijvig.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 23 december 1918 (dag 1597)Regen en stormvlagen.Om 10 uur zijn er 2 boerkes van Lokeren hier aangekomen en waren overgelukkig hier op onze stal hun koebeest, Paula, terug te v...
Maandag 16 december 1918 (dag 1590)Van Hingene heb ik ons kleinste ciborium terug naar huis gebracht, dat daar bij de Zusters binst den oorlog in gebruik was, het hunne met ander kerk...
Maandag 9 december 1918 (dag 1583)In ’t gasthuis heb ik na de mis het H.Oliesel toegediend op aanvraag van de pastoor aan juffrouw Feytens, die daar reeds enige weken in pensioen was...
Maandag 2 december 1918 (dag 1576)Kannes, het kauwke van Leonardus, sedert een paar dagen onpasselijk, lag deze morgen om 4 uur dood in zijn mandje op de calafact. Begraven om 10 ¾ L...
Maandag 25 november 1918 (dag 1569)Gisteren zijn 3 gendarmen te Bornem in het huis van juffrouw Z.Brijs gekwartierd.Tegen 7 uur deze morgen is Ven.P.Senior Nivardus, 88 jaar, op vacant...
Maandag 18 november 1918 (dag 1562)In Hingene had pastoor Verhaegen vanaf de preekstoel het nieuw Belgisch volkslied voorgelezen en aangeprezen, en er werden 600 exemplaren in die voo...
Maandag 11 november 1918 (dag 1555)Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten...
Maandag 4 november 1918 (dag 1548)Kanon de hele dag bedrijvig in ’t westen.Deze morgen om 8 begonnen Duitsers pindraadversterkingen te maken vanaf onze brug naar het bergsken in de boo...
Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloe...
Maandag 21 oktober 1918 (dag 1534)Postulant Beukelaers komt om 12 uur hier aan.Onder de Sexten komt een Duits kwartiermeester met 2 soldaten plaats vragen voor 500 soldaten. Legt bes...
Maandag 14 oktober 1918 (dag 1527) Het kanon heeft de hele nacht getrommeld en blijft de ganse dag aan ’t woord. Zuid-west.Onder de mis van 9 uur passeert een vliegtuig, om 10 uur 3 ...
Maandag 7 oktober 1918 (dag 1520)Op 2e kermisdag woonden onze broeders de hoogmis en de Vespers bij in de koor. Weinig volk in de missen.Meneer Prior gaat om 7 ½ met de boot naar Antw...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...