Dagboek Pater Van Doninck

Maandag 9 september 1918 tot en met zondag 15 september 1918

Maandag 9 september 1918 (dag 1492)
Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.
Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Placibus’ neef Van Snick.
Heel de abdij is geparfumeerd door de pardaf die men aan ’t branden is.
Deze morgen werd een vent van de Weert, die met meel naar bakker Van Riet kwam gereden voor de Franse vluchtelingen in de Weert, aangehouden door een Duits civielbeamte omdat volgens hem de geleibrief niet in orde was. De Pruis maakte groot spektakel in de Bouw en bij Theodoor.

Dinsdag 10 september 1918 (dag 1493)
Prior en Placius lazen mis dadelijk na ’t kapittel en gingen te voet naar Sint-Niklaas om er biecht te horen van de nonnekens uit de Berkenboom. Thuis terug 8 ½ ’s avonds.
Kan.Coppens las mis om 7 1/2, bleef hier tot 10 uur, ging dan naar ’t kasteel en vertrok om 2 ½ naar Park.
Broeder Alanus maalt namiddags.
Bij de kinderen Peeters zijn te nacht patatten gestolen uit de hof ondanks waker.
Landmeter Jul.Van Ranst is vandaag getrouwd met Mar.Felix.
Regen. Kanon af en toe hoorbaar.

Woensdag 11 september 1918 (dag 1494)
In het gasthuis is gisteren de Franse vluchteling overleden zonder nog tot kennis te zijn gekomen. Item een kind van Franse vluchtelingen.
Van 9-2 uur heb ik bezoek van kozijn Van Dijck en moeder uit Antwerpen. Te Antwerpen betaalt men 1 ei 1,50 frank- Item 1,50 frank voor een liter ged.melk – 15,00 frank voor een fles gewone wijn – 1,50 voor een kilo patatten en 150 frank voor een kilo tabak!
De spraak gaat dat de Vesting Antwerpen Etappengebied zou worden. Item dat in Sint-Niklaas College en Normaalschool moeten ontruimd worden voor lazarettendienst. Men wordt hier ook bang.
Patattendieven werken nacht en dag.
Kanon de hele dag hoorbaar.

Donderdag 12 september 1918 (dag 1495)
Geen kanon hoorbaar vandaag.
40 frank ontvangen voor geleverde oude gazetten (Courrier de Br.) aan ’t comiteit. 25 frank de 100 kilo voor zakken.
Het afschrabben van de parketvloer in de zaal boven heeft veel bezwaren en men besluit er mee te wachten tot na de oorlog. Het dagelijks toekomende goed nieuws van Focks overwinningen doet de mensen weer herleven. Merkwaardig, de armste soepmensen zeggen luidop dat ze nog liever enige weken langer honger lijden ,als we ’t maar winnen!
De piano wordt van ’t ziekenhuis naar de zaal gebracht.
In de calefact werd de Prior ter gelegenheid van St.Guido van Anderlecht een bloemtuil aangeboden met een paar gelegenheidscronica.
Sanctus Guido concitat victorem,
Fochque victoriam laete celebrat diu.
Hugo, die de 12e september terug moest komen uit Holland wordt reeds te Bornem met spannend nieuwsgierigheid door sommigen afgewacht.

Vrijdag 13 september 1918 (dag 1496)
Onderpastoor Leyssens vertrok om 10 uur over Sint-Amands naar Brussel.
Hij had te Brussel een operatie ondergaan in de keel (poliepen) en was sedert 3 maanden door verscheidene doctoors behandeld en tot volkomen rust veroordeeld. Een kneipkuur hier 3 dagen begonnen, bracht hem veel verlichting en moed.
Op onze zolder zijn 7 man van ’t comiteit aan ’t bonen peulen.
Hugo is om 4 uur thuis gekomen, en werd door nieuwsgieringen bestormd. Abt in Oudenbosch en de andere heren pastoors en kapelaans, die hij gezien heeft zijn allen welvarend. Alles goed?
Albertus, niet gezien, zou bij zijn familie zich en anderen vervelen.
Actredus (?) gedraagt zich goed te Budel. Andreas bij zijn moeder in Leeuwarden, heeft een boek "het nieuw huis” voor protestanten… uitgegeven. Amedeus te Hontenissen zou met goedkeuring van de Abt zijn kandidatuur gesteld hebben voor het rectoraat van Gemert, maar niet geslaagd zijn, ondanks zijn vaders kruiswegen.
Albericus te Oudenbosch bij zijn familie gelogeerd, eet op de pastorie. Geen jurisdictie voor de broeders kunnende bekomen voor zijn abt, zou hij die achterom aan de bisschop gevraagd hebben, die zijn vraag aan de prelaat zou hebben gezonden. Godefridus kapelaan te Lamsweerde. Petrus idem te Lamsweerde? Pius idem in de Zegge, woont bij zijn moeder. De apostolaat zit in Schotland onder toezicht van de politie. Broeder Bonifacius te Gastel herkende Hugo nog, maar deed overigens kinds. Broeder Felix is thuis bij zijn familie in Oudenbosch en helpt de koster in de kerk. Broeder Marcus in de keuken te Gastel heeft niet beantwoord of niet mogen beantwoorden aan de oproeping noch van de regering, noch van de Kardinaal (wat heeft de kardinaal hiermee te maken?) Hij zal later ongetwijfeld in moeilijkheden geraken. De Hollandse heren fietsen allen (leugen) achter de rug van de Prelaat. Eerbeid tegenover deze laat veel te wensen.
Ter ere van Hugo gaf de pastoor van Gastel een diner in splendoribus (4 porties wild vlees!) (!!) verzocht waren er de Prelaat en Pius. Gosuinus in Breda (librorum ….) heeft veel werk met het schrijfwerk der aalmoezenierderij en schijnt van allen nog het best gezind te zijn om naar de abdij terug te keren … maar de in ’t klooster geblevenen mogen daar niet te groot op gaan! De Proviseur Idesbaldus is de trouwe socius van de abt in Oudenbosch waar hij nogal wat te verduren heeft (Hier komt de mentaliteit goed te voorschijn. Idesbaldus had van mij absoluut niet te verduren?) Allen klagen het toch moe te zijn!
H.H.Abt bestudeert de nieuwe codex juris en de te maken veranderingen in onze constituties! want volgens de heer pastoor van Oudenbosch en andere activisten, liever zwart dan wit, moet er absoluut meer actie en leven in de abdij komen. Het Opus Dei schijnt aan die heren slechts goed voor luierikken. De hier hysterisch besmette semiqeskul. Abb. is daar in Oudenbosch onmisbaar in de wijngaard des Heren!

Zaterdag 14 september 1918 (dag 1497)
Regen. Kanongeschut hoorbaar de ganse dag.
Deze namiddag voor en na Vespertijd hebben wij 2 grote schilderijen van plaats veranderd. St.-Elias, met zijn potfles, is uit de koor naar den dormpter voor het zaaltje gebracht en St.-Albericus’ kleding met den keuvel door O.L.V. is in de plaats gekomen. Volgens schilder Van Os en andere kunstkenners is deze schilderij het beste stuk dat er in de abdij bestaat. Volgens Van Os is ’t een "De Craeyer” of uit diens school. Het werd ons in 1897 geschonken door mr. Cam.Steenackers van het Tolhuis te Schelle, die beweerde dat het van St.-Bernardusabdij afkomstig was. Hij had het in zeer slechte staat te Antwerpen gevonden en op zijn kosten goed laten herstellen. Het voldoet in de koor opperbest naast de schilderij van St.-Bernardus met Marcus en Placidus. Deze is een zekere copie zoniet een duplicaat van De Craeyer. Het originele verbrandde in de abdij van Dendermonde 1914. In Affligem bewaart men er slechts een kleine schets van. Ita Ursmarus.
R.Schilders, die bezig is het ziekenhuis van Duitse onraad te zuiveren, vond in de kas onder de trap 3 ledige kaders van schilderijen. Maat binnenkant 1) 68x53cm 2) 55x43cm 3) 20x18cm. Dit laatste alleen kan met enige zekerheid vereenzelvigd worden met een St.-Antonius, kop wit haar, en bruine pij, knielende voor een kruisbeeld of kappeleke, houten paneeltje.
Wat de inhoud der twee eerste betreft kunnen wij niets vaststellen tot hiertoe. Kataloog der schilderijen of andere kunstvoorwerpen bestond er niet voor de oorlog. Wel mogelijk dat er nog meer verdwenen is. Dat de Duitsers er mee weg zijn, lijdt geen twijfel en vermoedelijk de beruchte Jan Pas, die landschapschilderde, zo hij beweerde.
Andere schilderijen (bvb. Salomons wijsheid) zijn ook door de Duitsers in het ziekhuis erg gehavend geworden. En zoudt ge vragen waarom niet bijtijds de schilderijen verwijderd toen de Duitsers er kwamen logeren, dan verwijs ik u naar de laatste maanden van het eerste oorlogsjaar.
Deze voormiddag was ’t oorlog in ’t gemeentehuis (J.Brijs) tussen n’en Duits en Frans de champetter. De Pruis had een wagentje borstels aangeslagen van een vent uit Sint-Niklaas en bracht beide naar ’t gemeentehuis, waar hij de borstels wilde doen tellen door Frans, die weigerde en zegde wat anders te doen te hebben. Daarop sloeg de Pruis met zijn stok op de kop van de champetter, die bloedde. Deze greep echter den Duitser bij zijn strot dat hij gaapte en hij had hem gemakkelijk kunnen doodknijpen, maar beducht voor de gevolgen liet hij los. De Pruis schoot 3 maal zijn revolver af op Frans. Een schot raakte zijn lederen lendenband, waarop Frans wegliep. Geniets, die binnen kwam, werd zijn identiteit gevraagd en wijl hij ’t niet had, bij de borstelman voorlopig vastgezet. Een ander beambte van ’t gemeentehuis door de Pruis aangesproken om de borstels te tellen, had eveneens geweigerd en deze, toen de Pruis met Geniets en de borstelman in de spreekkamer waren, trok de deur deze langs buiten dicht op een springslot zodat ze er langs binnen niet uit konden. Nu foeterde de Pruis nog meer en stampte ten laatste met zijn botten het onderste paneel der deur uit. De secretaris was met al dat lawijd van boven gekomen maar toen hij de Duitse botten zag, maakte hij zich uit de voeten en onze econoom, die er ook toevallig was, deed evenzo.

Zondag 15 september 1918 (dag 1498)
In de kerk, abdij en parochie, geschiedden de missen volgens het oude uur. Morgen zal ook de torenuurwijzer verzet of 1 uur stilgehouden worden.
Deze middag van 12 ½ tot 2 ½ muzikaal feest in onze ietwat opgesmukte bovenzaal. Theodoor Alfons en Walter De Maeyer (viool, fluit haubin… en piano) gaven een aantal stukken uit hun repertorium ten beste. Ze waren pas in gang toen de broeder portier ons kwam zeggen dat er 3 Duitse soldaten met de politiedienaar Van Camp voor waren. Ze kwamen opname doen onzer zalen, of er desnoods een 40-tal gekwetsten konden verzorgd worden. Wij toonden hun de beste benedenzaal en … het washuis dat vol kinderen zat. Verklaarden de andere kloosterlokalen als kapellen, bibliotheken, museum, enz. Ze waren zeer bescheiden, moesten niets verder zien en zouden verslag indienen dat er geen geschikte lokalen voorhanden waren! Het waren reeds mannen van gevorderden leeftijd. Westfalen – Katholiek.
De ene zegde een broeder trappist te hebben in Mariawald. De kloosters zouden zo lang mogelijk gespaard blijven. Aber im Nothfall? Ja, in Nothfall dann fliegt der Teufel!
Om 4 uur gaat Placibus naar Schelle overnachten en morgen met de tram over Antwerpen naar Westmalle waar ze bezig zijn miswijn te persen voor de pastoors van den omtrek, die er hunnen druiven naar toe brengen. Onze serredruiven zullen dan ook onder de pers geraken.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 9 september 1918 (dag 1492)Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Pla...
Maandag 2 september 1918 (dag 1485)Bernardus gaat te voet naar Sint-Niklaas. Retretant dir.Van Melesele las mis om 6 ½Te middag bezoek van pastoor en onderpastoor van Schelle met 15-tal...
Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ...
Maandag 19 augustus 1918 (dag 1471)De Duitse politie beveelt ’s avonds de lichten uit te doen en jaagt babbelaars en commeren van de straat naar binnen. Vliegergevaar.Uit Mehrerau ant...
Maandag 12 augustus 1918 (dag 1464)Meneer Prior gaat om 8 uur te voet naar Boom en is deze avond om 8 ½ te voet van daar terug thuis gekomen.Deze avond om 7 ½ ontvangt Leo bezoek van zi...
Maandag 5 augustus 1918 (dag 1457)De mis van 10 uur werd in de kerk bijgewoond door de E.H.Retrettanten: Pastoors van Kalfort, Sint-Amands, Weert, onderpastoor van Bornem (Verbist), ...
Maandag 29 juli 1918 (dag 1450)Meneer Prior is per boot naar Antwerpen vertrokken met broeder Alfons die een nieuw gebit nodig had. Ze kwamen om 6 uur terug thuis.Kaart van H.H.Abt a...
Maandag 22 juli 1918 (dag 1443)Meneer Prior las in ’t gasthuis, waar hij overnachtte, mis om 5 ½ uur en om 7 uur vertrok hij met 3 nonnen in een open voituurke van Nel Bazaar (alias ...
Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...