Dagboek Pater Van Doninck

Maandag 26 augustus 1918 tot en met zondag 1 september 1918

Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)
Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ze zo vals spelen als nooit tevoren.
In de Presentatie begon de retret voor de zusters door P.Delhaye.
De broeders van ’t dorp woonden er de voordrachten bij.
In de abdij begon na de hoogmis de retret voor pastoors en onderpastoors door Martinus. Aangekondigd waren: 1) Deken van Puurs, 2) pastoor van Oppuurs, 3) pastoor van Breendonk, 4) pastoor van ’t gasthuis Willebroek, 5) onderpastoor De Ceulaer Bornem, 6) onderpastoor van Wintam, 7) Prof. J. De Smet seminarist, 8) onderpastoor Jan Hammenecker, 9) Prof. Van Sint-Niklaas, 10-11-12) onderpastoors van Sint-Niklaas.

De prijs van de ajuin is van 200 frank tot 70 frank gedaald. Van de patatten van 150 frank tot 80 frank koren geldt nog 100 frank de zak.
Drie zakken bonen uit het schoor van ’t comiteit gestolen en bij Tistje de metser gevonden, zijn naar de zolder gebracht.
Van de retrettanten blijven er 5 hier overnachten.
Om 7 ½ uur deze avond is D.Ursmarus van Havre, Os.B.van Affligem, hier aangekomen met de trein van Mechelen. Daar alle logeerkamers bezet waren, werd in de kamer onderaan de trap oostwaarts een bed met strozak enz. gereed gemaakt. Doel zijner reis was hier in de Cistercienzer Bibliotheek opheldering te zoeken over de Mariagroet aan Sint-Bernardus te Affligem in 1146. Het reeds afgewerkte deel zijner pleidooi daarover tegen de Bollandisten, gaf hij mij ter lezing. Hij wist veel te vertellen. In Affligem ging alles zijn normale gang in ’t kloosterleven. 2 paters zijn aan ’t front, Prior gekwetst, 1 in Engeland (Leeds) bij de Belgische vluchtelingen, 1 in Frankrijk (Angoulème).
De melkerij geeft geen boni, wel de kaasmakerij. Ondermelk wordt te Brussel verkocht aan 14 frank de kilo. De econoom bestelt er ook maar dadelijk 10 kilo. De zogezegde knecht van Affligem, die hier den 8e april om een aalmoes kwam, is een weggejaagde bastaard-edelman uit West-Vlaanderen, die nu ’t land afloopt en de mensen bedriegt.
In Aalst is het Jezuïetencollege als ambulans ingericht, de paters geven les aan externen in verschillende huizen der stad. Zij mogen hun kerk bedienen. Item de Kapucianen die op een buiten… wonen en wier klooster insgelijks tot ambulans dient. In de pupillenschool zijn gewoonlijk 1.500 Duitse sqoldaten, syphilislijders in behandeling. Wekelijks worden er een 40-tal half-genezen doorgezonden om plaats te maken voor zoveel anderen die van ’t front komen of van elders.
Sint-Benedictus-Orde in Belgie heeft overigens haar aandeel in de beproeving.
Dendermonde ligt in puin. Er zijn 6 paters en 2 broeders, 2 in Holland, de overigen in Engeland. Een van de paters woont in Dendermonde bij particulieren.
Te Steenbrugge zijn er ook maar zes thuis. De overige in Engeland.
Tilburg bij de Belgische vluchtelingen, trekt van ’t Belgisch gouvernement 3.000 frank ’s jaars.
Abt allen in Den Haag (hotel).
Te Meckelbeck heeft een visitatio apostolica plaats gehad. De nuntius van Brussel heeft lang moeten zoeken om iemand te vinden voor die affaire. Ten slotte heeft P.Albers S.J. er zich mee gelast. De abt afgezet en een Prior Regens aangesteld.
De Abbas Primas heeft op verzoek van de Paus Rome verlaten en verblijft in Einsiedeln. De Beuroner (?) in Duitsland aanbidden hun Keizer. In Belgie en Engeland willen ze er niet meer mee te doen hebben. Maredsous heeft zich reeds autonoom verklaard en de Keizersberg te Leuven zal volgen. Sint-Andries bij Brugge is bezet door Duitse ambulans. De paters wonen te Loppem op een kasteel, maken geen deel meer van de Brasil.Congregatie en Van Caloen is geen Generaal-abt meer der congregatie.
Prof. Thierry heeft Sint-Geertrui te Leuven een blok huizen aangekocht voor 6 millioen en zal er de Benedictinessen van Luik in brengen.
De Benedictinessen van Brugge, die hun klooster moesten ontruimen, vonden een onderkomen te Maredret, waar ze 2 communiteiten vormen, allen in de koor zijn ze samen (80 choristen) gezang moet boven allen lof schoon zijn.
D.Ursmer die hun onlangs een bezoek bracht, vertelde dat ze er alles moesten kopen, en duur (1400 frank voor een zak tarwe hadden ze betaald)
Te Maredsous is slechts de helft der paters thuis, 4 gevangen in Duitsland, 1 dood geschoten.
D.Ursmer Berlière supprior aangesteld, heeft 8 volumen drukvaardig liggen.
De afwezige paters van Maredsous zouden rechtstreeks van de Paus toelating gekregen hebben om naar de Congo op missie te gaan. De abt marm…. Ziekelijk, genaturaliseerde Belg, zou daarentegen protest hebben ingediend.
Sedert het onverwacht en onwelkom bezoek van de Keizer aldaar zouden de paters veel plagerijen hebben uit te staan van de Duitsers. Al hun paarden werden afgenomen met verbod er andere te kopen. Nacht en dag moest er gewaakt worden tegen de dieven, de oudere overdag, ’s nachts de jongere, 6 tegelijk. De Keizer zou eerst aangevraagd hebben of zijn bezoek zou gelegen komen.
De Prior na overleg met Namen en Mechelen zou een ontwijkend antwoord gezonden hebben.
De Keizer onverwacht met 7 auto’s aangekomen werd koel ontvangen en rond geleid. Vandaar reden ze onaangemeld naar Maredret.
Een [?] zat er in de kerk biecht te horen van de nonnen als ze binnenkwamen. Vroeg wat ze wilden? Audientie bij de abdis. Hij zond een knecht om de abdis te waarschuwen en ging terug in zijn biechtstoel. De abdis, mevr.De Hemptinne, heeft hare kamer boven alsmede de receptiezaal, waar de keizer de gouverneur van Namen en nog … waren binnen gebracht, de overige grote heren moesten onderaan de trap blijven staan. Toen de abdis binnentrad, stond de keizer op, de 2 anderen achter hem bleven achteraan. Hij begon dadelijk over de overleden abbas primas, broer der abdis, daar hij goed gehoord had, dan over J.de Hemptinne, neef der abdis, die krijgsgevangen is in Duitsland, klaarblijkend met het doel de abdis te bewegen voor hem genade te vragen. Zij ging er niet op in. "J’ai reçu des nouvelles de lui qu’il se porte très bien?."
De keizer wilde het klooster afzien.
"Je ne puis sans l’autorisation expresse du souverain ……."
De keizer sprak goed Frans, wel met een Duits accent: "La guerre est terrible, moi, je ne l’ai pas voulue. Ce sont les Russes!"
Ils n’ont pas envahi la Belgique!
Keizer: Si nous n’étions pas entré, les Anglais l’auraient fait!
Comment! Il leur a fallu 3 ans pour ressembler une petite armée.
Keizer: Mais que faites vous toute la journée ?
Nous travaillons et nous prions.
Keizer: Vous priez, et pour qui?
Mais pour le Saint Père le pape!
Keizer: Et puis.
Mais pour son Eminence le cardinal Mercier. Pour notre roi héroique Albert I et sa digne épouse, pour notre …. Évêque mgr.Heylen.
Keizer: et vous ne priez pas pour moi?
Les bons catholiques … pour tous les hommes à l’exemple de notre Seigneur Jésus Christ, n’excluant pas même les pécheurs!

Dinsdag 27 augustus 1918 (dag 1479)
Processie Barelstraat: Na de processiemis werd elke dag het Bernarduslied gezongen. Vijf retrettanten lazen hier mis 6-7 uur. Een les mis in ’t gasthuis, een ander in de Presentatie. Onderpastoors Verbist en De Ceulaer hadden elk een gast.
Henricus laat per kaart weten dat hij zondag aanstaande uit Colen vertrekt en ’s zaterdags naar de abdij zal komen om ’s maandags te vertrekken.
D.Ursmarus nam zijn ontbijt, middag en avondmaal met ons in de refter. Kwam de hoogmis bijwonen en werkte voorts de hele dag in de bibliotheek.
Men vertelt dat burgemeester Wouters van Temse op de tram een geraaktheid heeft gekregen. Item dat burgemeester Roelants van Rupelmonde uit Duitslands gevangenis te Antwerpen is aangekomen, maar de stad nog niet mag verlaten, en dat zijn zoon, reeds 3 maanden in de Begijnenstraat gevangen, tot verder 2 maanden is veroordeeld.

Woensdag 28 augustus 1918
(dag 1480)
Meneer Prior gaat om 6 ½ met de boot naar Antwerpen, terug om 5 uur.
Om 1 brengt de post voor Hugo een brief van de Duitse Paszentrale te Antwerpen, dat hij eerstdaags naar Antwerpen een pass naar Holland mag komen halen. Hij moet 3 matte foto’s meebrengen. Zou het eindelijk toch lukken? Als onze paters in Holland ook eens zoveel moeite deden om in hun klooster te geraken, dat zou schoon zijn.
Om 2 ½ is D.Ursmarus vertrokken naar Mechelen, Brussel, Affligem.
Regen de hele dag. Geen kanon hoorbaar.

Donderdag 29 augustus 1918
(dag 1481)
Nivardus heeft geen mis gelezen. Hugo is om 6 ½ met de boot naar Antwerpen vertrokken.
De Stenen Molen heeft 2 nieuwe wieken opgestoken.
De retrettanten zijn om 4 ½ allen vertrokken: na het middagmaal zijn Prior en Martinus ze gaan feliciteren en de heer Deken van Puurs deed een speech om de abdij te bedanken voor het gul onthaal, stichtende voorbeelden, enz.
Bernardus zei te Affligem eens "alibi vidi homines, hic vidi angelos”, dat zou hij, de Deken van Puurs, nu ook van Bornems abdij komen getuigen. Hij zou er de kardinaal over schrijven.

Vrijdag 30 augustus 1918 (dag 1482)
Nivardus heeft geen mis gelezen.
De Hollandse consul te Antwerpen schreef aan Hugo’s adres een brief, dat zijn reispas voor Holland in regel was. Hugo is niet thuis gekomen en zal waarschijnlijk reeds de grens over zijn.
Peer de champetter heeft deze nacht 3 patattendieven aangehouden.
De paardenbonen van ’t comiteit worden uit vrees voor de dieven naar de abdij te drogen gebracht. De koer aan de schuur staat vol.
In de namiddag hevig geschutvuur.

Zaterdag 31 augustus 1918 (dag 1483)
Nivardus las geen mis.
Van 9 tot 11 uur komt een heer van Antwerpen onze piano stemmen.
Te nacht zijn dieven in onze oude serre gedrongen langs een der voorluiken, grote en kleine voetstappen, niets wordt gemist.
Hugo laat per kaart weten dat hij gisteren morgen naar Holland is vertrokken en terug moet zijn de 12e september. Moest geen borgsom storten. 5 gulden aan de Hollandse consul, 3 mark aan de Duitse passzentrale.
Henricus is per voituur hier om 5 uur aangekomen van Breendonk.
Kanon de hele dag hoorbaar.
Er worden 2 nachtwakers, werklieden, aangesteld in de abdij.
Offerblok van Bernardus: 1915: 55,80frank – 1916: 150,05frank – 1917: 169,25frank – 1918: 272,75frank

Zondag 1 september 1918
(dag 1484)
Leonardus komt om 11 uur thuis van Liezele.
Te middag student van Niel op bezoek voor Placidus.
Henricus vertelt dat de zusters van Colen ’s nachts 2 en 2 de wacht houden in hun fruithof. De knecht werd gewond.
Deze avond 5 ¼ zware ontploffingen westwaarts. Het huis daverde.
Kanon hoorbaar in de voormiddag.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 9 september 1918 (dag 1492)Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Pla...
Maandag 2 september 1918 (dag 1485)Bernardus gaat te voet naar Sint-Niklaas. Retretant dir.Van Melesele las mis om 6 ½Te middag bezoek van pastoor en onderpastoor van Schelle met 15-tal...
Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ...
Maandag 19 augustus 1918 (dag 1471)De Duitse politie beveelt ’s avonds de lichten uit te doen en jaagt babbelaars en commeren van de straat naar binnen. Vliegergevaar.Uit Mehrerau ant...
Maandag 12 augustus 1918 (dag 1464)Meneer Prior gaat om 8 uur te voet naar Boom en is deze avond om 8 ½ te voet van daar terug thuis gekomen.Deze avond om 7 ½ ontvangt Leo bezoek van zi...
Maandag 5 augustus 1918 (dag 1457)De mis van 10 uur werd in de kerk bijgewoond door de E.H.Retrettanten: Pastoors van Kalfort, Sint-Amands, Weert, onderpastoor van Bornem (Verbist), ...
Maandag 29 juli 1918 (dag 1450)Meneer Prior is per boot naar Antwerpen vertrokken met broeder Alfons die een nieuw gebit nodig had. Ze kwamen om 6 uur terug thuis.Kaart van H.H.Abt a...
Maandag 22 juli 1918 (dag 1443)Meneer Prior las in ’t gasthuis, waar hij overnachtte, mis om 5 ½ uur en om 7 uur vertrok hij met 3 nonnen in een open voituurke van Nel Bazaar (alias ...
Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...