Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 24 juni 1918 tot en met zondag 30 juni 1918

Maandag 24 juni 1918 (dag 1416)
Deze morgen 7 uur passeert een 2-dekker over de abdij. Koers west-oost
In de voormiddag komt zich een postulant van Sint-Niklaas aanmelden voor het koor. Hij was 3 ½ jaar in de kweekschool of juvenaat der Minderbroeders te Lokeren, wijl hij verklaard had geen goesting voor Minderbroeder te worden maar wel Benedictijn, werd hij doorgezonden. Te Dendermonde niet aanvaard wegens de oorlog (?) en ook hier niet.
Te middag (10-2 uur) bezoek van onderpastoor Van Damme van Sint-Niklaas, die naar Mechelen bij Festraets een nieuwe hoed gaat kopen voor 45 frank.
Nivardus speelde nog ’t orgel onder de hoogmis, maar kwam niet meer naar de refter. Geen lange recreatie.
Twee knechten van de burgemeester komen lindebloesem plukken.
Men vertelt dat uit de brouwerij "De Ster” al de gerst door de Duitsers is opgeschept en weggevoerd.
De drie kameraden, die onze vluchteling, Jan Leenknecht, verleden week onderwege gemist had, zijn door de Duitsers gepakt geweest. Het leder (Duits) dat ze ginder aan ’t front waren gaan halen, moesten ze afgeven, 40 mark boet betalen, kregen veel slaag en 3 dagen kot te Mechelen.

Dinsdag 25 juni 1918 (dag 1416)
Om 12 uur onder de refter wordt P.Van den Bogaerd aangemeld. Deze Dominikaan van Antwerpen was gisteren reeds door een kaartje aangekondigd. Hij was door zijn Provinciaal naar hier gezonden, die had horen zeggen dat de paters van Bornem nog overvloed hadden aan wit laken. P.Van den Bogaerd was van mening dat al hadden we nog 1.000 meter voorraad, wij in deze omstandigheden onvoorzichtig zouden handelen ons daarvan te ontmaken. Doch hij volbracht zijn zending. Die pater is insgelijks generaal-sekretaris van de bond der drankbestrijding in het aartsbisschop Mechelen. Na de oorlog hoopt hij te Bornem te komen conferenties geven en een bond te stichten van onthouders, te beginnen met de kinderen. Van de pastoor, die reeds zo overlast is, kan hij niet veel verwachten, doch hoopt op de medewerking der abdijheren. En de Prior is volgens gewoonte dadelijk gereed om medewerking toe te zeggen. In het aartsbisdom zijn ongeveer een hondertal seculiere geestelijken, geheelonthouders, mgr.Legraive aan ’t hoofd, zijn Eminentie tot nog toe niet bijgetreden, maar ’t zal gebeuren.
Deze morgen het gasthuis verlatend, stap ik op met E.H.onderpastoor De Ceulaer. Na de gebruikelijke plichtplegingen zegde hij:"Hewel, Pater Benedictus hoe gaat het met de conferenties?” - "Welke conferenties?” – "Wel, ik heb horen zeggen dat gij of niemand van u bij de broeders instructies of conferenties geeft, en dat hebben ze zeer nodig.” – "Daar weet ik niets van!” – "Dan heb ik mijnen mond voorbij geklapt. Meneer Prior heeft aan de pastoor toch gezegd dat hij u daarvoor zou aanstellen!” – "Dat is nieuws voor mij. Ik weet slechts dat de Prior bij de broeders binst de oorlog éénmaal en Martinus tweemaal de retret van 3 dagen gepreekt hebben. Ik ben nog nooit bij de broeders in huis geweest.” – "Gij weet toch dat er laatst 2 broeders zijn weggejaagd om hun ergerlijk leven?” – "Ja, daar heb ik wel iets van gehoord, en dan?” – "De broeders in ’t algemeen zijn niet godvruchtig genoeg, geen devotie genoeg.” – "Ze gaan toch dagelijks naar de mis en te communie.” – "Ja en ze blijven toch onverschillig, lopen te veel uit alleen, in de huizen waar jonge dochters zijn, onder pretext van hun schooljongens te bezoeken, men heeft er zelfs in de bossen en dreven van ’t kasteel aangetroffen, allen met hun …!” – "Zo, zo, en wist of weet de overste dat allemaal, en de pastoor?” – "Ja, wij wisten er niets van, maar nu komt alles aan de dag en op straat. De overste zelf is goed genoeg maar te toegevend. En de pastoor, ja, dat weet gij ook wel, is te bang en zenuwachtig. Ik heb hem nochtans gezegd, dat als hij er niet ging tussen komen, dat ik het zou doen.” – "Nu, juist een goed werk voor u.” – "Ja, maar deze dagen is met die affaire de onderoverste van Oostakker hier aangekomen om ze uit de nood te helpen in de klassen, en die heeft met de oversten van hier laten horen, en de pastoor heeft het goedgekeurd, dat de broeders wel een conferentie zouden willen, maar liever van een religieus dan van een wereldsen geestelijke!” – "Heel wel, maar als de pastoor van rechtswege stichter en toezichter er niet durft ingrijpen als er misbruiken bestaan en de overste maar laat begaan, denkt gij dat ’n pater daar gaat tussen komen of met een maandelijkse conferentie kan goedmaken! De broeders zijn ontwikkelde mensen, op één na gediplomeerde schoolmeesters, ze hebben hun noviciaat gedaan en kennen bijgevolg genoeg hunnen regel en verplichtingen, ze hebben van den oud-pastoor een hele bibliotheek meditatie en andere geestelijke boeken geërfd, doen een jaarlijkse retret, kunnen biechtvaders te rade gaan waar en wanneer ze willen, en als dit alles niet helpt om ze in de rechte baan te houden, dan zal een maandelijks sermoentje van een pater ook niet helpen en boter aan de galg gesmeerd zijn. Mij komt het echter voor, heerke, alsof men, nu ’t kalf verzopen is, de put wil laten vullen door anderen.” – "Daar is iets van. We zullen de bazen dus maar laten betijen en afwachten wat er gebeuren zal.” – "Zeker, en de schoenmakers maar bij hunne leest laten.” Salut.

Woensdag 26 juni 1918 (dag 1417)
Nivardus las geen mis vandaag. De doctoor, tegen avond ontboden, bestatigde hartverzwakking en beval rust te genieten en niet meer op en af de trappen te gaan. Hij zal morgen beneden gaan wonen.
Om 9 uur voormiddag passeert een vlieger boven de abdij. West-oost.
Om 7 ½ dezen avond keert hij terug in de tegenovergestelde richting. Zeer laag.
Te Mariekerke werden deze morgen 2 vissers, vader en schoonzoon door een Duitser met 1 kogel dood geschoten. Ze waren nochtans in orde, zegt men, met het visreglement.
Het kerkfabriek van Bornem hield deze dagen zitting om te beraadslagen of men de kerkstoelen met kussens in ’t vervolg niet meer zou doen betalen dan de anderen. Ze waren er allen nog al voor, doch de pastoor zou er nog eens willen over nadenken. In de eerstvolgende zitting verklaarde de secretaris, meneer De Groot, nogmaals dat allen het billijk vonden van de stoelen met kussens meer doen te betalen. Neen, neen, zei de pastoor, want ik heb gehoord dat die kwezels, als ze ne cent meer moeten betalen, met hun kussens en stoelen allemaal naar de abdijkerk zullen trekken en dan hebben we er niets aan!

Donderdag 27 juni 1918 (dag 1418)
Gisterenavond zagen mensen die voorbij ’t fort gingen, een mensenhoofd boven ’t water drijven in de wal. Ze verwittigden de soldaten die er het lijk uithaalden van Jan Muis-Peeters (geb. 1843) in de Barelstraat, weduwenaar, kozijn van Lot en Jo den Djakker. De man was sedert maandag spoorloos verdwenen en had reeds geruime tijd tekens gegeven van ontredderde geesvermogens. Het lijk is naar het kerkhof gebracht en reeds ver in staat van ontbinding.
De twee vissers van Mariekerke waren onplichtig, daags tevoren waren beiden te biecht en te communie geweest ter gelegenheid van het tridicum aldaar gepreekt door een pater Passionist. De schuldig bevonden Duitse soldaat is verplaatst en er wordt schadevergoeding beloofd aan de familie.
Nivardus is deze morgen naar de benedenkamer aan de trap oostwaarts gaan wonen. Hij klaags zeer van vermoeidheid.
Onder het officie van 6 uur deze avond passeert een vlieger oost-west.
In de presentatiekostschool was er "séance litteraire” gisteren ter ere van de overste en vandaag ter ere van de pastoor. Meneer Prior woonde vandaag de feestzitting bij alsook de pastoor en onderpastoor De Ceulaer. Verbist niet present.

Vrijdag 28 juni 1918 (dag 1419)
Meneer Prior zei deze morgen in het kapittel dat de kardinaal op last van zijne Heiligheid de Paus alle pastoors verplicht heeft morgen de H.Mis op te dragen "contra iniquitatem et pro paceé" en dat de andere priesters seculieren en regulieren daartoe ook werden verzocht. Men vertelt dat er opnieuw op het Vaticaan ook op diplomatieken weg een vredesmotie wordt ingeleid.
Deze middag aan tafel onze eerste en laatste portie kersen.
Om 4 ½ onweder met een malse bui regen.
Er was eerst uitgeplakt dat men nieuwe patatten mocht uitdoen op 25 juni. Die datum werd dan weder gesteld op 17 juli. Deze namiddag kwam een kleine jongen met een korf nieuwe patatten in de Kloosterstraat een geheime Duitse politieman tegen die de patatten afnam! Onze oude patatten zijn op, wij hebben reeds de nieuwe flink aangesproken, al zijn er deze week mannen van de Erwtenzentrale komen opnemen hoeveel wij er geplant hebben?

Zaterdag 29 juni 1918 (dag 1420)
Geen kanon hoorbaar.
Onder de grote mis door de Prior gezongen zonder assistentie bespeelde Theodoor de Maeyer het orgel.
Nivardus heeft geen mis gelezen maar de H.Communie in zijn kamer, doch morgen hoopt hij weer te kunnen celebreren. De doctoor echter die hem deze avond bezocht, verbood het hem absoluut. Hij is niet ziek genoeg om berecht te worden, toch moet men hem in ’t oog houden.
Broeder Alanus heeft vandaag helpen bakken. Jef Ei is ziek en Jef Hermans van Sint-Amands komt leren bakken.
De pastoor, die zeker gehoord heeft dat de paters in sommige huizen het H.Hart hebben geintroniseerd, heeft vandaag berouw gekregen over zijn onverschilligheid en zal ook beginnen.
Leonardus gaat om 7 uur naar Mariekerke op assistentie.

Zondag 30 juni 1918 (dag 1421)
Theodoor De Maeyer bespeelt het orgel onder de hoogmis en Nivardus komt achter in de koor de mis horen zingen en spelen.
Om 11 uur is Leonardus thuis gekomen van Mariekerke, waar het Triduum door Papter Stephanus gepreekt met ’t H. Hart veel succes heeft gehad. Op 3 dagen 2.000 communies op de 1.700 inwoners.
In de Boskant (ouden) waren nog maar enkele huizen herbouwd zijn, was het vandaag kermis, er stond een grote danstent op de grond van Jan Van Achter, die reeds in de voormiddag vol was. In de parochiekerk werd afgeroepen dat de dansers hun recht op steun van het comiteit verloren. Item dat degenen die de intronisatie van ’t H.Hart in hun woning verlangen, te hebben zich bij den E.H.pastoor moeten aanmelden.
Om 1 uur gaat de Prior introniseren bij Wannes Schilders.
Wij moeten wekelijks 1 kilo boter leveren, eigenlijk 1 kilo per koe, maar de melk die we aan het gasthuis leveren wordt in aanmerking genomen. 1 kilo per week en per koe is wel niet te veel maar als er geen regen gaat komen, geen voeder en ook geen melk meer.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 30 september 1918 (dag 1513)Geen kanon hoorbaar.Brief van President Appelmans van ’t Klein Seminarie over postulant Beuckelaers: braaf en godvruchtig. Uitslag der prijskampen ...
Maandag 23 september 1918    (dag 1506)Om 10 uur gaat Placidus naar Temse.Om 12 uur komt E.H.(Emsens?) onderpastoor van O.L.Vrouw van Antwerpen hier aan ons een stille re...
Maandag 16 september 1918 (dag 1499)De torenklok verspringt 1 uur.Mehrerau antwoordt (4 september) dat het geld der misstipendien is aangekomen, maar verzoekt missen van 2 mark te zen...
Maandag 9 september 1918 (dag 1492)Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Pla...
Maandag 2 september 1918 (dag 1485)Bernardus gaat te voet naar Sint-Niklaas. Retretant dir.Van Melesele las mis om 6 ½Te middag bezoek van pastoor en onderpastoor van Schelle met 15-tal...
Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ...
Maandag 19 augustus 1918 (dag 1471)De Duitse politie beveelt ’s avonds de lichten uit te doen en jaagt babbelaars en commeren van de straat naar binnen. Vliegergevaar.Uit Mehrerau ant...
Maandag 12 augustus 1918 (dag 1464)Meneer Prior gaat om 8 uur te voet naar Boom en is deze avond om 8 ½ te voet van daar terug thuis gekomen.Deze avond om 7 ½ ontvangt Leo bezoek van zi...
Maandag 5 augustus 1918 (dag 1457)De mis van 10 uur werd in de kerk bijgewoond door de E.H.Retrettanten: Pastoors van Kalfort, Sint-Amands, Weert, onderpastoor van Bornem (Verbist), ...
Maandag 29 juli 1918 (dag 1450)Meneer Prior is per boot naar Antwerpen vertrokken met broeder Alfons die een nieuw gebit nodig had. Ze kwamen om 6 uur terug thuis.Kaart van H.H.Abt a...
Maandag 22 juli 1918 (dag 1443)Meneer Prior las in ’t gasthuis, waar hij overnachtte, mis om 5 ½ uur en om 7 uur vertrok hij met 3 nonnen in een open voituurke van Nel Bazaar (alias ...
Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...