Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 11 maart 1918 tot en met zondag 18 maart 1918

Maandag 11 maart 1918 (dag 1310)
Te Hingene werd gisteren bij de "Suisse" een hesp gestolen en 5 zakken patatten. Te Klein-Mechelen bij een boer een levend vet varken.
In de Presentatie te Bornem is een nieuwe Hollandse zuster van St.-Niklaas bijgekomen om de keukenzuster te helpen.
Meneer Prior dezen morgen om 6 ½ met den boot naar Antwerpen vertrokken, is om 4 ½ namiddag met de boot thuis gekomen.
Om 9 ½ voormiddag vliegergeronk hoorbaar, ook het kanon.
Van 10 uur tot 2 ½ bezoek van meneer pastoor van Liezele.
Duitsers zijn bezig aan de statie een wissel voor de treinen aan te leggen tot in het vroegere woonhuis van de chef.
Gisteren waren ze op de Oude Schelde aan 't vis vangen met er ontploffende granaten in te werpen. Toen echter de nieuwe rentmeester J.Van Roie er op af ging, maakte de Pruisen zich uit de voeten.
Onze 16 kippen hebben verleden week met hun 16 samen 50 eieren gelegd. De eieren worden nog aan 75 cent het stuk verkocht.
Meneer Prior heeft voor broeder Martinus een houten pijpken meegebracht uit Antwerpen. Of Dikke Jef nu zijn stenen - van n'en cent krijgen zal ?
Het koper te Bornem, over enige tijd aangeslagen, moest vandaag op het gemeentehuis gebracht worden. Gasthuis en Presentatie waren niet uitgezonderd.

Dinsdag 12 maart 1918 (dag 1311)
Kanongeschut nacht en dag hoorbaar.
Het gasthuis moest gisteren een 12-tal koperen deurklingen inleveren, overtijd in beslag genomen, er werd niets voor betaald.
Onze nieuwe koe heeft deze nacht zonder assistentie een stierkalf afgelegd.
Om 10 1/2 bezoek van pastoor van Oppuurs bij zijn assistent Martinus.
In de namiddag geronk van onzichtbare vliegers.
Het varkensvlees kost 36 frank de kilo. Dus een gewoon viggeske zowat 400 frank.
Men vertelt dat de Duitse soldaten (2000) van Temse zijn vertrokken naar het front, niet meer zingend als vroeger maar huilend en jammerend.

Woensdag 13 maart 1918 (dag 1312)
Om 11 ½ gaat de Prior naar Puurs en is om 3 uur terug.
Om 3 ½ gaat Martinus op missie (vacantie zegt hij) naar Lippelo voor 3 dagen.
Onderwege Puurs zag de Prior 3 man voor een ploeg gespannen door een 4e bestuurd door het veld trekken. Het ging goed!
De gemeenteraden hebben aanzegging en verbod gekregen van zich met 's lands bestuur te bemoeien / niet tegen de activisten te werken, en zich maar uitsluitend met de gemeentebelangen bezig te houden.
Een zekere (Pluym?),vroeger adjudant op het fort, krijgsgevangen in Duitsland, zou morgen terugkomen en als activist een post krijgen te Brussel!

Donderdag 14 maart 1918 (dag 1313)
Onze meutte verleden jaar van het gasthuis gekocht werd aan Jan Van Fraeyenhoven gisteren verkocht voor 1.000 frank en vandaag door hem doorverkocht voor 1.550 frank. Commentairs genoeg.
Ingezien dat de toevoer graan uit Amerika niet voldoende is en de stok voorraad te Antwerpen zeer bekrompen is, vreest men dat de hongersnood onvermijdelijk zal worden, en van nu af wordt het rantsoen meel per kop en per dag van 250 gram op 190 gram gebracht. In de Provincie Antwerpen werd verleden jaar (1916-1917) maar 56% van het opgeëiste graan ingeleverd, dit jaar (1917-1918) is de levering tot 91% gestegen. Om het tekort in te vullen, heeft de Oogstkommissie van Antwerpen geen ander middel gevonden dan in die gemeenten en bij die boeren, die hun aandeel, volgens schatting, niet hadden ingeleverd, huiszoekingen te doen uitvoeren. In de beginne moest men zich voor die, uiteraard reeds lastige operaties, van een minderwaardig personeel bedienen, dat zijn bevoegdheid dikwijls te buiten ging en de gevreesde huiszoekingen op de buiten nog hatelijker maakten. Kleine boeren, die geleverd hadden volgens plicht, waren er het ergst aan toe. Van de grotere landbouwers hadden reeds velen onvoldoende opgave gedaan van hun zaaigrond, en van de opbrengst ook niet het opgeëiste aandeel ingeleverd. Gemeenteverordeningen hielpen niet, Duitsers werden omgekocht, enz. Midderwijl werd het graan en ook de patatten aan fabelachtige prijzen buit in de gemeente verkocht, of in afwachting van nog hogere prijzen, weggeborgen en gestopt boven en onder de grond. Verleden maandag en dinsdag werden er door de opzoekers te Puurs alleen 3.100 kilos graan uit het veld gegraven. Deze morgen kwamen 12 ploegen van 3 man (2 burgers en 1 Duits soldaat) te Bornem aan voor dezelfde operaties. Kozijn L.Van Dijck, die er sedert enige weken deel van maakte, kwam om 11 uur ons verwittigen, dat er alleen mocht huiszoeking gedaan worden wegens de boeren die niet genoeg geleverd hadden of die vermoedelijk meer dan een dubbel rantsoen hielden opgespijkerd. Nu waren er onder de ploegmannen nog enkele vieze gasten, die misschien ook wel in de abdij zouden komen zoeken. De abdij had nu wel haar opgeëist aandeel afgeleverd, maar had (door aankoop) toch 3-4 honderd kg. graan meer dan toegestaan werd op zolder, bovendien lag er nog graan van verscheidene onzer werklieden en geburen die afgebrand waren. Hij raadde ons dus aan die personen te verwittigen van ingeval van huiszoeking te verklaren hoeveel graan er van hun in de abdij lag, anders zouden wij er moeite mee kunnen hebben.
Wat niet aangegeven werd of meer bevonden werd boven de aangifte, werd aangeslagen, en de eigenaar bovendien beboet als er vermoeden bestond dat hij handel dreef met zijn graan. Uit voorzichtigheid werd dadelijk ons overschot ter bewaring gebracht naar Sint-Franciscus-altaar in de kasematten. L.Van Dijck is 's avonds hier komen overnachten en vertelde dat er te Luipegem-Branst verscheidene zakken met graan gevonden werden in de velden. (P.Moens - Al.Maes - Boer van de Bergh, enz) Deze boeren thuis ondervraagd naar de graanvoorraad, verklaarden er hoegenaamd geen te hebben of toonden maar juist de hoeveelheid waarop zij nog recht hadden. Toen ze echter merkten dat hun schatten op het veld toch ontdekt waren, kwamen er van alle kanten toegelopen om te zeggen dat het hun toebehoorde. Te laat. Alles werd op karren geladen en naar het gemeentehuis gevoerd. P.Moens verloor aldus 5 zakken tarwe en koren. Hij mocht er nog 80 kg. van behouden alsook 50 kg. meel die ook gevonden waren. Hij had overigens ook nog een paar zakken in de abdij ter bewaring. Wij hebben echter vandaag geen opzoekers hier gezien.
Om 5 ½ deze avond is de halfbroer van Bernardus, Pol Ruys, te voet van Mechelen hier aangekomen op bezoek.

Vrijdag 15 maart 1918 (dag 1314)
Kanongeschut dag en nacht hoorbaar.
De graanzoekers opereerden vandaag in Doregem-Klein-Mechelen, waar ze nog rijkere buit schijnen gevangen te hebben dan gisteren. Mensen van Luipegem-Branst kwamen vandaag al stoeffende vertellen dat, hadden ze gisteren enige huizen verder gezocht, ze nog wel eens zoveel geborgen graan gevonden hadden! Men zou dus zeggen dat er nog eten genoeg is te Bornem. Om 2 ½ zijn de graanzoekers naar Antwerpen vertrokken.
In het gasthuis is een vrouw van Wintam gisteren ingebracht met typhuskoorts en vandaag overleden. Twee zusters, Augustine en Marie, zijn ook bedlegerig: typhus? Influenza?
De schoonbroeder van Bernardus om 2 ½ per trein terug naar Mechelen vertrokken, vertelde dat er in de stad was uitgeplakt dat men voortaan geen matrassen mag vullen met stro, kaf of hooi, noch ander veevoeder, maar papier mag gebruikt worden!
De geestelijken te Mechelen lopen al veel op blokken door de straten. Men betaalt in de stad 1 mark voor 1 liter afgeroomde melk met water gedoopt! 75 cent voor 1 ei.
Duitse soldaten waren deze middag in de Kloosterstraat bezig de telefoonpalen uit te graven.

Zaterdag 16 maart 1918 (dag 1315)
Om 9 ½ uur is een vliegtuig uit het Westen tot Bornem en dan terug.
Om 10 uur is prof. Dr.Konrad Haebler geh.regierungrat en abteilungsdirektor der Königl.Biblioth. te Berlijn hier aangekomen. Lange, magere vent met een hoge buis op een klein vinnig perkamenentgezichtje waaraan 2 dito afstaande oren; zeer beleefd vroeg hij kennis te mogen nemen van de Incunabelen onze bibliotheek, wat hem toegestaan werd.
Zijn aanvraag van 17 december1917 om hem daarover een lijst te doen geworden, was onbeantwoord gelaten. Na een half uur werken, was hij terug de straat op, hartelijk bedankend voor het vriendelijk onthaal, dat, volgens hij liet merken, niet overal het geval is geweest bv. te Mechelen.
Hij was met de trein van Mechelen gekomen en zou met de trein om 2 ½ uur terugkeren. Daar het weer goed was, zou hij in afwachting een wandelingsken gaan doen. Goede reis.
Om 1 ½ gaat Leonardus op assistentie naar Mariekerke.
Te Lippelo was deze week een vrouw van de vluchtelingen overleden, en de man die er een doodsprentje voor gemaakt had en het zonder censuur der Duitsers had laten drukken bij Fons De Maeyer, kreeg een boete van 100 mark. De drukker werd ook naar Puurs ontboden en vernam dat hij geen beeldekens voortaan meer mocht drukken zonder voorafgaande censuur te gaan halen op de Duitse kommandatur te Mechelen. Hij ging eergisteren met een nieuw beeldeken voor Marevoet van Bornem om te laten goedkeuren.
Het schietgebed: "H.Hart van Jezus zegen België" werd geschrapt. De 300 dagen aflaat achter de schietgebeden van het H.Hart van Jezus en het H.Hart van Maria waren er ook te veel. De Duitse censor oordeelde dat 400 dagen voor de 2 samen al genoeg was.
Martinus is om 6 uur deze avond thuis gekomen waar hij aan 25 kinderen voor de plechtige communie de voorbereiding heeft gepreekt. De pastoor was ondertussen eens op reis gegaan naar Hoogstraten.

Zondag 17 maart 1918 (dag 1316)
Leo gaat om 5 ½ tot 7 uur de communie uitreiken in de parochiekerk.
Om 7 ½ uur was de mis voor de plechtige communiekantjes en duurde bijna tot 8 ¾ .
168 kinderen schoner gekleed dan men verwacht had, slechts 1 met klompjes.
In de school der broeders werd voor 102 kinderen 's morgens chocoladekoffie met boterhammen gegeven en 's middags diner waarvan het menu luidde: soep met ballekens - patatten met karmenoten, en rijstpap.
Om 12 uur is Leonardus thuis gekomen van Mariekerke, waar hij de 2e mis heeft gezongen. Er waren een 50-tal communiekinderen.
Gisteren is een Duits schip met kiezel voor 't front op de zandplaat (eiland) gelopen en brak in twee.
De pastoor heeft voor zijn kerk een nieuw beeld gekregen van S.Jozef - gift van een dame Flebus uit Antwerpen, hem onbekend.
Om 2 ½ uur passeert een vlieger van oost naar west.
Te Bornem is in 't dorp ook aangeplakt dat het verboden is op boete van 3.000 mark kaf, stro of hooi te bezigen in de matrassen. Papier mag gebruikt worden?
Voor de zoveelste keer brengt de gazet weer een ultimatum aan Holland! Deze keer zal Amerika geen tarwe meer doorlaten naar Nederland, tenzij in ruiling van alle scheepsruimte die in zee is of in de havens der entente mogendheden. Wat nu gedaan? Holland in de klem.
Tegen de Hollandse platbroeken wordt af en toe nog al eens een hard woordeke losgelaten door straatjongens en anderen.
Deze avond rond 8 uur veel lawijd en gezang op de straat. Dat is lang geleden.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Maandag 24 juni 1918 (dag 1416)Deze morgen 7 uur passeert een 2-dekker over de abdij. Koers west-oostIn de voormiddag komt zich een postulant van Sint-Niklaas aanmelden voor het koor...
Maandag 17 juni 1918 (dag 1408)In de danskoten werd spel gehouden tot den morgen 3 uur. De Duitse politie bleef er tot het laatste meedoen! Om 9 uur was de straat nog vol kermisgaste...
Maandag 10 juni 1918 (dag 1401)Nivardus voelde zich deze morgen sterk genoeg om de H.Mis te lezen in Thomas’kapel, maar hij bracht het niet verder dan de Introït ten einde. Toch was ...
Maandag 3 juni 1918 (dag 1394)De pastoor van Kalfort komt deze middag eten en gaat dan tegen 3 uur voort naar Branst ter pastoorsconferentie.Grote opschudding tussen de vluchtelingen!...
Maandag 27 mei 1918 (dag 1387)Het kanon is nacht en dag hoorbaar.Meneer Van Durme bevestigde vandaag dat Von Hindenburg zich zou gezelfmoord hebben, volgens ’t zeggen van de Duitsers...
Maandag 20 mei 1918 (dag 1380)Geen kanon hoorbaar overdag.Men vertelt dat de Koning van Beieren te Sint-Niklaas is gekomen.Te Mariekerke eerste mis van de gisteren te Mechelen gewijde ...
Maandag 13 mei 1918 (dag 1373)Leo is om 7 uur met den “omnibus” naar Grimbergen gereden om zijn kozijn die te Brussel woont, te gaan bezoeken.In de Presentatie was er Gedurige Aanbiddi...
Maandag 6 mei 1918 (dag 1366)Benedictus met een gezwel onder de neus geplaagd, laat zich om 3 uur door dr.Van den Abbeele opereren.Het kapittelklokje sedert de oorlog niet meer gebrui...
Maandag 29 april 1918 (dag 1359)In het Pensionaat rentrée van de kostschoolkinderen.Om 10 uur bezoek voor Bernardus van zijn schoonzuster uit Brussel met 2 kinderen. Vertrek 2 ½Een pa...
Maandag 22 april 1918 (dag 1352)HH.Abt laat meneer Prior per kaart weten dat brood en vleesrantsoen in Holland niet groot is en de toekomst alles behalve rooskleurig is.Em.Bellon vro...
Maandag 15 april 1918 (dag 1345)Te nacht om 2 uur moesten de uurwijzers een uur vooruitgeschoven worden, zodat de Belgische officiële tijd 3 uur werd de Duitse 4 uur.Publieke instell...
Maandag 8 april 1918 (dag 1338)Om 8 uur voormiddag passeert een vliegtuig van zuidwest naar noordoost.Om 9 1/2 in de parochiekerk 1e mis van Em.Cammaert. Pastoor assisteert met koork...
Maandag 1 april 1918 (dag 1331)Leonardus is om 10 uur thuis gekomen van Mariekerke, waar het alle dagen kermis is - café chantant - danspartijen - toneelstukken door krapuul van Antw...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...