Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 24 december 1917 tot en met maandag 31 december 1917

Maandag 24 december 1917 (dag 1234)
Deze middag kregen we aan tafel een portie goede mosselen, en ’t was feest evenals bij de burgers.
Om 1 ½ gaat Martinus op assistentie naar Mariekerke.
De "Societé anonyme d’ Electricité du Nord de la Belgique" had ons onlangs laten weten dat de prijs van het verbruikte der elektrische verlichting voor de abdij van 35 cms tot 70 cm was verhoogd. Daartegen werd door de Econoom protest ingediend. Vandaag kregen we van Gen.Soc tot antwoord dat we voor eventuele reklamen over elektrisch verbruik ons moesten wenden aan de "Nebenstelle für Gaz.Electr. u.s.w. te Antwerpen. Wij deden zulks deze namiddag in dezer voege:
An die löbl. Nebenstelle für Gaz, Wasser ùnd Electriciteit Antwerpen. Die Soc.an d’Electricité du nord de la Belgique hat neulich an die Verwaltung der abtei S.Bern in Bornhem mitgetheilt, dass für den Verbrauch von Electriciteit zùr Beleùchtung der obengen. Abtei eine Preiserhöhung eintrifft ù zwar von 0,35 f.bis zu 0,70 cms pro Kilowatt. Gegen diese unmotivierte ùnd Kontraktswidige Preiserhöhung erlaùbten wir ùns an die betr. Societé folgende Bemerkùngen einzùreichen
1. Für Privathäuser betragt die Preiserhöhung nùr 16 cms pro Kilowatt, es sei von 0,45 bis 0,70, für die Abtei aber ist der Preis verdoppelt, es sei 0,35 (Contractgemäss) bis 0,70 cms. Sollte für die Abtei eine Verhältnissmässige Preiserhöhung von 16 cms pro Kilowatt, es sei 35+16 = 51 cms, nicht genügen.
2. Die Hälfte das Verbrauchs von Electricität in der Abtei gilt für die öffentliche Abteikirche. Sollte für diese keine Preis ermässigung stattfinden wie für alle andere öffentliche Kirchen? Aùf diese unsere Bermerkùngen hat die obgen. Societé am 15 Dec 1917 geantwortet: wir sollen ùns in dieser angelegenheit ùm aufklärung wenden an die Nebenstelle für Gaz, Wasser ùnd Electricität Antwerpen. Da Unsere Ansprüche nùr Billigkeit fordern ùnd Kontraktswidrige Preiserhöhùng nicht unmotiviert bleiben soll, hoffen wir von Ihrer Löbl. Verwaltung die Verlangde Aùfklàrùng ùnd was Recht ist.

Dinsdag 25 december 1917 (dag 1235)
Deze nacht om 1 uur stormwind met hagel, sneeuw en regen. Om 2 uur wakker gemaakt door geruis en geklop, dat ik meende dieven te horen in de sacristie. ’t was Placidus die ’t vuur aanmaakte onder ’t ziekenhuis en in de Calefact. Om 3 ¼ worden wij gewekt. 3 ½ na de Angelus gaan Leonardus en Hugo uit de Koor. De eerste om mis te gaan lezen in ’t gasthuis, de tweede in de Presentatie. Om 3 ¼ werd door Placidus Ons Heer overgedragen naar Sint-Jozefs-altaar, waar broeder Paulus te communie ging. Nivardus celebreerde 3 HH missen in Sint-Thomaskapel en was om 5 ½ klaar. Placidus een in de Prelaatskapel om 4 ¼, Leo aan Sint-Bernardus-altaar. Om 6 uur cel Bernard aan Sint-Jozef. Aan het hoogaltaar werd de eerste mis gelezen door de Prior, om 5 ½ de missa in Aurora gezongen zonder assistentie. Om 6 uur gevolgd van de 3e gelezen mis. Leonardus en Hugo waren voor de aurora-mis terug uit het dorp. Om 8 uur eerste en 2de mis gelezen aan ’t hoogaltaar, om 9 uur de 3de gezongen, door Benedictus met assistentie van Leonardus diaken, Bernardus subdiaken. Om 3 uur namiddag gezongen vespers – item Salve Regina met orgelbegeleiding van 4 tot 6 uur. Deze morgen waren er slechts een twintigtal mensen in de kerk in de Aurora-mis en de hoogmis nogal wel, een 50 tal HH. Communies uitgedeeld. In de vespers geen 20 mensen tegenwoordig.
Deze middag ontving de Prior een kaartje van HH. Abt uit Oudenbosch (6 Dec) een zalig hoogtij wensend, dat Petrus bijna hersteld is, Maurus van de been geraakt, en mag zittend mis lezen. Na de middag sneeuwt het.
Bij het ontbijt deze morgen witte boterhammen en deze avond wilde konijnen voor souper.
Om 11 ½ deze middag is Martinus niet verwacht thuis gekomen van zijn missiereis naar Mariekerke–Eikevliet, onder de recreatie vertelt hij wijd en breed z’n werkzaamheden. Waarvan een kort verslag hier mag plaats vinden.

Gisteren ben ik om 1 uur naar Mariekerke gegaan. Ik had echter mijn voorzorgen genomen, sporen aan m’n schoenen, en mijn vingerdikke overjas met fluwelen kraag van Gastel meegebracht. Ik moest er gaan biecht horen. Vandaag 3 missen lezen en dan naar Eikevliet gaan preken voor de H.Kindsheid. De pastoor van Eikevliet had me eerst gevraagd om in ’t lof van 2 ½ het sermoen te doen, maar dan per brief laten weten dat het beter zou zijn onder de Hoogmis. Hij had ook geschreven dat de pater-predikant in geval van slecht weer, te Hingene bij Mr. Thielemans wel een voituur zou kunnen krijgen. ’t was een goede vriend van hem! Ik ben naar Mariekerke gegaan langs Ch. Verbruggen om daar hun gerij te vragen en mij vandaag naar Eikevliet te voeren. Charel was niet thuis, maar Dorus, even goede vriend van de abdij, stelde dadelijk z’n voituur tot mijner dienst, z’n pony echter stond mank, Het was niet gescherft en zou de reis niet kunnen maken. Dorus ging echter dadelijk op zoek naar een paard, en hij vond er een bij een visleurder van Mariekerke, die nochtans geen klanditie was van de abdij! De goede pastoor van Mariekerke en de madam z’n zuster die ’t huis houden doet, waren zeer terneergeslagen omdat ze overal hoorden zeggen dat de pastoor ergens zou nonnendirecteur genoemd worden, maar ik heb de mensen gerust gesteld en dat ze naar praatjes niet moeten luisteren. In de kerk was geen biechtvolk en ik bleef maar op de pastorij. Koster en secretaris, nette mensen, kwamen gezellig praten, van de pastoor heb ik maar één cigaar gekregen van die hij zelf bij Cammaert gekregen had, maar ik was van mijn eigen goed voorzien. Deze morgen ben ik kort na 5 uur gaan biecht horen, om 6 uur was de eerste mis en de pastoor zei van ze maar te zingen. De zangers moesten nog gezocht worden. Om 8 uur was ik klaar, ze hadden penskens van Oppuurs gekregen, maar het brood was uiterst slecht. De visleurder Van Laer, met z’n pony en de voituur van Verbruggen, een open rijtuig, bracht mij juist op tijd naar Eikevliet. De pastoor stond aangekleed om de hoogmis te beginnen, na ’t Evangelie heb ik gepreekt, maar eerst de zangers op ’t oksaal tot orde geroepen. Ze stonden te klappen, ’t volk stond ook achter in de kerk zo dicht mogelijk bij de deur, vooraan ledige stoelen, drie nonnekens en enige ziekelijke kinderen. Na m’n preek schreef ik in de sacristie een briefje aan de pastoor dat ik zocht om 11 uur thuis aan tafel te zijn, dat mijn voituur wachtte en hij ’t niet kwalijk moest nemen. Ik ben even naar de pastorij een tas koffie gaan drinken, die de meid voor de pastoor had opgeschonken, en ben dan afgereden. Als ik een eindje weg was, merkte in dat ik mijn kap had laten liggen in de sacristie! Ben teruggereden, maar kon niet meer binnen dan langs de grote deur en de mis was nog maar half. Ik ben naar de pastorij teruggegaan, waar een jonge meid een misdienaar is gaan zoeken om mijn kap te halen. Het was een half uur verlet, anders zou ik om 11 uur aan tafel geweest zijn. Te Mariekerke zijnde had ik de koster al wel gevraagd wat de visleurder zou moeten hebben om mij naar Eikevliet te brengen. Misschien, antwoorde hij, doet hij ’t niet voor 10 frank. Het was maar erg, in mijn porte-monnaie had ik zowat 4 frank klein geld, voor de gezongen mis had de pastoor 3 frank gegeven en item zoveel voor biecht horen. Toen we van Eikevliet afreden en ik de voerman naar de prijs vroeg, vroeg hij me zoveel (15 frank) dat ik zei: vent, "het is uw voituur niet! Ge krijgt niet meer dan ik op zak heb.” Ik gaf hem 10 frank en ’n en halve frank drinkgeld! Dus meneer Prior, als die pastoor van Eikevliet komt betalen, hij heeft me niets gegeven dan moet ge hem uw rekening voor mijn preek ook maar doen betalen!
Dezelfde missionaris vertelde nog verder, dat toen hij onlangs in de Weert de Gedurige Aanbidding preekte de gierige pastoor heus elke dag één cigaar presenteerde en telkens het kistje onder z’n ogen in de schapraai wegsloot, dat hij zich echter wist te redden! met iemand van de Weert naar de abdij te sturen om enige cigaren en brood? Dezelfde pastoor, om z’n wol gemakkelijker te kunnen wegstoppen, had de inhoud ener matras in een hoofdpeul zo vast ingestampt dat het zo hard was als kasseisteen en daar zou ik moeten op slapen hebben!

Woensdag 26 december 1917 (dag 1236)
Deze nacht is er een manspersoon met een hond over onze hofmuur westwaarts tot halfweg de boomgaard geweest.
Van 11 ½ tot 3 uur bezoek voor Placidus van z’n broer.
Weinig of geen volk in de missen.
Het kanongedommel vandaag weer goed hoorbaar.
Deze avond aten we gerookt vlees van het oud paardje van burgemeester Cammaert, die het aan ’t voedingskomiteit verkocht had. Zijn jongste telg "Desideratus” met Kerstmis 7 jaar geworden, zou die dag z’n eerste communie doen in de kapel van de Presentatie, zo was ’t reeds lang overlegd. Maar z’n peter, de Kardinaal, die verleden zondag de burgemeester en z’n vrouw ’s middags aan tafel had uitgenodigd, gaf z’n verlangen te kennen dat z’n petekind zijn eerste communie te Mechelen zou doen. ’t zij in de Pontificale mis, 10 uur, in Sint-Rombouts, of in zijn private kapel ’s morgens om 7 uur. Dit laatste geschiedde. Om echter de Presentatie-nonnekens, waar de kleine ter school gaat kontent te stellen, zal er morgen in hun kapel een speciale communie-mis plaats hebben.

Donderdag 27 december 1917 (dag 1237)
Leo deed in de parochiekerk de begrafenismis voor een vluchteling die in ’t kasteel, van oude dag was gestorven en vandaag begraven werd onder toeloop van meestal de vluchtelingen, ondanks ’t gure weder. Sneeuwerig. Om 10 uur was de begrafenis van J.Blok gestorven van maagkanker.
Mr.Felix van Roie zal vandaag moeten berecht worden.
Peer Daelemans onze oudste werkman is sedert 8 dagen thuis gebleven wegens ’n kou in zijn hoofd.
Door de gemeenteoverheid is aangeplakt dat de boeren die nog niet geleverd hebben wat ze moeten, verzocht worden hun rantsoen zodra mogelijk te leveren, zoniet loopt de gemeente een boete in van 250.000 frank gelijk de gemeente Westerlo en anderen.
In de Presentatiekapel was er buiten de gewone mis van 6 ¼ nog een 2de (stille) om 7 ½ door E.H.onderpastoor De Ceulaer waarin Dis Cammaert z’n 2e communie deed. Tony die van Scheut was ‘thuis gekomen diende de mis. De ouders en hun kinderen die ‘thuis waren, gingen eveneens te Communie. Mr. en Mevr. Delvaux waren te Bornem, maar niet present.

Vrijdag 28 december 1917 (dag 1238)
Sneeuwsleden sedert jaren niet meer gezien komen te voorschijn.
Verleden zondag had de eerwaarde moeder der Presentatie met madame Cammaert een zaligen Kerstmisbrief voor zijn Eminentie meegegeven en had op Kerstdag een eigenhandig geschreven antwoord door dezelfde boodschapster teruggekregen, waarover ze niet weinig in hun schik waren.
Om 9 uur gaat Placidus naar Sint-Amands en is om 2 ½ terug thuis gekomen.
Deze morgen was een haas in onze hof zichtbaar en om 2 uur namiddag begon een klopjacht door paters en broeders, al het werkvolk en de hond van buurman, Sus Boey. Om 4 uur werd de haas doodmoe door de hond gepakt 3 kg!
De Onnozele Kinderen trakteerden deze avond met een pudding!
Henricus laat weten dat de 18 koorzusters van Colen tegenwoordig bijna allemaal de koor bijwonen.
De Prior van Rochefort meldt dat hij nog geen Kartabellen heeft gekregen en verwijst naar die van 1907.

Zaterdag 29 december 1917 (dag 1239)
In het gasthuis bevinden zich nog 3 typhus-lijders. Twee die reeds lang genezen zijn en de derde is ook buiten gevaar, ze zijn van de Weert. De Duitsers zijn onverbiddelijk om ze zonder hun toelating uit het gasthuis te laten heengaan. Over 4 weken was er ook een van de typhus genezen, vertrokken nadat de dokter van Bornem te Willebroek bij de Duitse dokter de genezing had aangegeven en om de toelating tot vertrek had gevraagd. Gisteren kwam een Duitse dokter in het gasthuis met veel lawijd vragen wie die zieke had laten vertrekken? Antwoord: Hij is vanzelf gegaan!
Vandaag heeft men in ’t gasthuis twee vluchtelingen opgenomen, een moeder met een kind van tien maanden. Ze waren in ’t kasteeltje van Geelhand onder dak gekomen, maar hadden geen kleren.
Geen beddengoed, geen kolen. Deze morgen werd de pastoor hard aangesproken door een Duitser: Pf! ist ein Schand! vluchtelingen zo onbarmhertig te behandelen! Antwoord: Wie heeft ze ginder weggejaagd? – Pruis: Gij moet er voor zorgen dat ze kleren en deksel hebben! Antwoord: Nietwaar, zij krijgen geld en ondersteuning. Maar wie is de schuld dat ze hun kleren niet mochten meebrengen? Ze hebben geen kolen! – Ja omdat de Duitsers geen kolen tot Bornem doorlaten. Pruis: Ze moeten in ’t gasthuis opgenomen worden! Daar zijn geen bedden meer! – Jawel – Gijlie Duitsers hebt er 38 matrassen weggehaald. Ten slotte zijn moeder en kind in ’t gasthuis opgenomen.
Prof.Hallez van Sint-Amands zit te Antwerpen in de gevangenis onder de familienaam van Willeme, z’n broer was naar ’t gevang gaan vragen of er geen Hallez was? "Neen” wordt gezegd. Onvoorzichtige vraag. De familie is reeds lang in angst of het voor haar ook op geen boete of straf zal uitlopen.
Broeder Felix schrijft een nieuwjaarskaartje aan de Prior (datum 16 december) dat alles in Oudenbosch duur wordt en dat er kou geleden wordt.
Bij boer Aloysius Maes–Moens te Luipegem hebben Duitse soldaten het varken uit de kuip gehaald omdat het geslacht was zonder eerst de aanvraag te hebben gedaan. Tegengesproken.
Aan de statie liggen hopen met Kanada-bomen. De mensen, die blokken nodig hebben, gaan er met de zaag op af en brengen ’t materiaal ter bewerking bij de blokmaker.
De beruchte Keizer van Bornem is leverancier geworden van al wat nergens te krijgen is, ook van poutrellen. Smid M.L. had maar de afmetingen op te geven en de Keizer bezorgde hem juist op maat uit de .... tranchees!
De gemeente Bornem betaalt maandelijks 12.000 frank steungeld.

Zondag 30 december 1917 (dag 1240)
Dooit zachtjes.
Er is opnieuw aangeplakt dat alle koperwerk in beslag wordt genomen, en men vertelt erbij dat ditmaal kerken- en kapellen-koperwerk niet uitgezonderd is. Tegengesproken.
In de Presentatie, evenals in seminaries en andere gestichten, waar de kostgangers niet bestendig daar zijn, hebben ze aanschrijving gekregen dat de linnenvoorraden in beslag worden genomen. Ze hebben geantwoord dat de kostschoolkinderen allen hun eigen linnen bezorgden en de kloosterzusters er geen teveel hebben en niet leveren zullen.
Louis Van Fraeyenhoven, wiens slachterij al geruime tijd is stopgezet, heeft sedert een paar jaren een schoenmagazijn erop nagehouden, zonder boek, gisteren kreeg hij bezoek van de Duitse Kommandant van Puurs, die hem deswegens in de boet sloeg eerst voor 500 Mark, maar dan genadig met 200 Mark contant was.
Een broeder-overste van en te Oostakker is gisteren hier komen vertellen dat de kerk (der bedevaartsgrot) totaal vernield is, uitgenomen de torens, door Engelse vliegers, omdat de Duitsers achter de kerk oorlogsmaterialen hadden opgehoopt en een vliegterrein.

Maandag 31 december 1917 (dag 1241)
Te Hingene heeft nogmaals over 14 dagen een bende dieven een huis in het dorp willen leegplunderen. ’s nachts om 12 uur. Ze zijn echter door de bewoners en de geburen op de vlucht gedreven. Eén met de bijl gewond in de arm, 2 zijn er aangehouden, mannen van Hemiksem.
De abdij (evenals ’t gasthuis – pensionaat) kreeg vandaag over de post een schrijven van ’t Antwerps voedingskomiteit dat we (Belgen) 25 kilo beschuit kunnen bekomen aan 2,50 de kilo mits 45 frank vooraf te betalen. Theodoor De Maeyer zou er naar om zien.
Namiddag bezoek van een jonge onderpastoor der vluchtelingen, te Willebroek gevestigd, bij "onzen Pieter in ’t washuis”
Item bezoek van een philosofie-student te Sint-Niklaas, neef van Zr.Threes Pens die vertelt dat de philosophen daar in Sint-Niklaas niet mochten op blokken lopen, en moesten zien zelf hun kost te vinden als ze met het (onvoldoende) rantsoen van het komiteit niet genoeg hadden.Als manuale philosopt werd Reinstailer gebezigd en Beyssens!
De nonnekens van de Presentatie bezorgen ons als nieuwjaar 3 taarten en die van Hingene 2 Coukes de Verdun, zodat we ’t Nieuwjaar 1918 lekker kunnen beginnen.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 24 december 1917 (dag 1234)Deze middag kregen we aan tafel een portie goede mosselen, en ’t was feest evenals bij de burgers.Om 1 ½ gaat Martinus op assistentie naar Mariekerke....
Maandag 17 december 1917 (dag 1227)Van een boerderij aan de molen tussen Hingene en Wintam werden eergisteren nacht 2 varkens uit de stal, 1 uit de kuip gestolen. Item al het lijnwaad...
Maandag 10 december 1917 (dag 1220)Om 8 uur deze morgen waren de wolbergplaatsen dicht genageld. De ledige overtrekken naar het washuis, met de overschot van ’t paardshaar en kapok (g...
Maandag 03 december 1917 (dag 1206)Om 2 ½ vertrekt Placidus met de trein naar z’n zuster te Velm.In de Presentatie zijn sedert zaterdag 2 zusters van Liefde van Beytem ingekwartierd. ...
Maandag 26 november 1917 (dag 1206)Kwart voor 11 lezing over ongeregelde genegenheden. Geen examen.Om 4 uur is Placidus thuis gekomen van de begrafenis z’n zuster....
Maandag 19 november 1917 (dag 1199)De Prior is om 6 uur met de boot vertrokken naar Antwerpen, vandaar met de trein en tram naar Hasselt – Kerniel.Van het kasteel brengt men een jonge c...
Maandag 12 november 1917 (dag 1192)Een kwart voor 10 uur voormiddag passeerde een vlieger west-oost. Een kwartier later kwam hij terug in omgekeerde richting. Vandaag werd er 200 gra...
Maandag 5 november 1917 (dag 1186)Om 7 ½ uur is de tabaksnijder van Sint-Niklaas teruggekomen om te werken en broeder Alanus heeft het zo druk dat het haarsnijden erbij vergeten word...
Maandag 29 oktober 1917 (dag 1178)Toen we gisterenavond om 8 uur naar bed gingen kwam er nog een vliegtuig aangeronkt van over de Stenenmolen naar Antwerpen heen. Ondanks het maanlic...
Maandag 22 oktober 1917 (dag 1171)Gisterenavond zijn de Duitse gendarmen uit het huis van de koster vertrokken, de sleutel meenemende.Duitse Polizei draagt op hun buikriem in gulden le...
Maandag 15 oktober 1917 (dag 1164)Deze middag brief ontvangen van de Prior van Val Dieu, over hun weinig vrije misintenties.Broeder Alanus is op de boomgaard de pindraad aan ’t oproll...
Maandag 8 oktober 1917 (dag 1157)De Prior, deze blijft in ’t dorp voor de comiteitzitting tot 12 uur. Weder regenachtig.Nivardus gaat naar z’n winterkwartier op ’t oud ziekenhuis.Bakke...
Maandag 1 oktober 1917 (dag 1150)Te Hingene op het paviljoen van den Noteleir is een hoge officier, neef van V.(Maekensen), zegt hij, zijn kwartier komen opslaan met nog andere Duits...
Maandag 24 september 1917 (dag 1143)Om 11 ½ uur is pastoor Gordijn van Sint-Niklaas hier gekomen voor z’n retret.Het werkvolk begint de hofpaden te kuisen. Of ’t nodig was! ...
Maandag 17 september 1917 (dag 1136)In het Kapittel deed de Prior na een kort sermoen de absolutiones consultas of torum, en zei dan dat we voortaan ook voor de overledenen van de ord...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...