Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 3 december 1917 tot en met zondag 9 december 1917

Maandag 03 december 1917 (dag 1206)
Om 2 ½ vertrekt Placidus met de trein naar z’n zuster te Velm.
In de Presentatie zijn sedert zaterdag 2 zusters van Liefde van Beytem ingekwartierd. Ze zullen er school doen voor de vluchtelingen. De overste met nog 5 andere zusters verblijven te Puurs.
De vrouw van Soo Kalis is deze namiddag overleden.

Dinsdag 04 december 1917 (dag 1214)
Deze morgen moesten we nog 50 kilo haver leveren. Er zal ons nog juist genoeg zaaihaver overblijven.
Kwart voor 11 uur loopt een haas in de hof. Broeder Alanus beloofde een pakje tabak aan de Knods en Jan Daelemans als ze hem voor 11 uur kregen. En voor 11 uur lag hij in de keuken!
Dooi en tegen avond vorst. Kanongedommel de hele dag.
Van vandaag af krijgen de schoolkinderen bij hun soep elk een tarwe broodkoek van 70 gram. Bakker van Riet moet dagelijks 1.700 stuk leveren. Ze worden in gesloten manden naar de school gebracht en door de deftige juffrouwen der gemeente aan de kinderen persoonlijk ter hand gesteld.

Woensdag 5 december 1917 (dag 1215)
Ons werkvolk staat in de schuur te slaan op afgegeseld stro en in de hof staan prei en 200 rode koolen te bevriezen tot ergernis der philosofen die het geprofetiseerd hadden dat het vriezen zou!
Deze morgen is een jonge cigarenmaker van Temse hier op de kleermakerij onze beste tabaksblaren tot rookstokken komen verwerken. Het ventje heeft als gedeporteerde 7 maanden te Metz voor de Duitsers moeten grint laden en lossen en honger lijden. Hij is tamelijk hersteld. Om 2 uur hebben wij enige minuten zijn kunstvaardigheid gade geslaan, en de cigaren verloren in onze ogen 90% hunner waarde. Het ineenrollen en vastkleven der tabaksbladeren geschiedt namelijk met een mengsel van meelpap en koffiedraf en speeksel. Dit laatste nogal in ruime mate.
Toen gisteren de door de Prior aangestelde juffrouwen met hun korven pistolets in de school der broeders aankwamen, namen deze het op hun fastoen en verlieten allen hun klas, uitgenomen broeder-overste.
De lessenaars (7) van het noviciaat worden naar het huis van de koster in ’t dorp gebracht, waar school zal gedaan worden voor de "knechtjes” van de vluchtelingen.
Om 7 ½ is Placidus thuis gekomen van Velm.

Donderdag 6 december 1917
(dag 1216)
Kanon hoorbaar de hele dag.
Sinter Niklaas gaf een glas wijn in de refter en 1 cigaar daarna.
Dokter Van den Abbeele verklaarde vandaag dat hij geen voldoende beterschap bij Leonardus verkreeg en oordeelde geraadzaam morgen naar Antwerpen een specialist te gaan raadplegen.
De Prior gaat om 2 ½ naar de pistolet- en soepcontrole. Inspectie en aan de schoolbroeders wegens hun wangedrag de waarheid zeggen.
Om 4 uur waren Duitse patrouilles in ’t dorp in de huizen bezig wol op te eisen. Charel Cranleux moest zijn matras afgeven en van de vrouw van Soo Kalis, deze morgen begraven, werd de matras ook meegenomen.
De twee in de Presentatie ingekwartierde kloosterzusters van Beytem zijn zeer neerslachtig. Ze kwamen hier deze middag hun nood klagen en benijden hun medezusters die in Puurs beter verzorgd zijn.
Om 4 ½ komen 3 jonge vluchtelingen: een jongen met z’n 2 zusters (16–20 jaar) in Bornem logerend, de weg vragen die ze te volgen hadden om te voet, op hun blokken, naar Oekene bij Iseghem te geraken en er keukengerief te gaan halen.
Van het kasteel bracht men vandaag 6 konijnen, en er loopt weer een haas in de hof.

Vrijdag 7 december 1917 (dag 1217)
Op de Dulft zijn gisterenavond Duitsers de wol komen opeisen. E werd fel geprotesteerd en geschermd met de Hollandse nationaliteit van de eigenaar enz. Ze dropen af maar dreigden vandaag terug te komen.
Om 9 uur gaat Leonardus met dokter Van den Abbeele per trein over Temse naar Antwerpen, voorzichtigheidshalve neemt hij een paar boterhammen mede.
De hele voormiddag kanonoefening in ’t Noorden.
De cigarenmaker heeft 400 stuks gemaakt en is naar huis.
Van Herder Freiburg ontvangen we gratis een-twee-drie exemplaren van "Saùer Destruction d’eglises... sur le front ouest 8ste illustr.”

Zaterdag 08 december 1917 (dag 1218)
In de mis van 6 ½ algemene communie der jongenscongregatie, 48 met aanspraak door Leo. Na de mis kregen ze in de refter boterhammen (3) met koffie volop en 2 appelen. De keukenbroeders waren om 3 uur opgestaan om boterhammen te snijden.
Leonardus en dokter Van den Abbeele kwamen gisteren aan de statie te laat en moesten te voet naar Temse, waar ze de tram hadden en waren om 11 uur te Antwerpen. Ze dineerden in ”de Ronde Roos” aan 3 frank per kop zonder wijn en kregen een ... kattepotje. Gelukkig had hij boterhammen meegenomen. De specialist Dr. Dineur na grondig onderzoek, schreef hem een vegetarisch regiem voor: geen wijn, geen bier, geen vlees. Vijfmaal daags melk! Goed voor 3 maanden, dan ... operatie?
Om 4 ½ vertrokken ze uit Antwerpen over Mechelen per trein en waren om 7 ½ te Bornem. Kaartjes worden voor de trein afgegeven op de statie. Hij reed met z’n kaartje 3de klas in de 2de, wel maakte hem de controleur onderweg opmerkzaam dat hij te Mechelen moest bijbetalen. Maar te Mechelen werd uit- en ingestapt en niemand zag nog om naar de Paterskarte, dan Leonardus die ze als reliquie meebracht. Er wordt verteld dat er ongelooflijk veel smokkelaars bijzonder gratis met de trein rijden, daarom moeten waarschijnlijk de brave sukkelaars dubbel betalen van vroeger.
Op het einde der hoogmis (9 ½) zijn hier twee Duitsers aangekomen om den matrassenwol op te eisen. Een was in uniform, de andere in burgerkledij, zowat 25 jaar.
Was gefâllig? – Wir wollen die Wollmatrozendeken – Man liefert nichts – Sie müssen – Vorige woche sagte man, wir müssen nicht? – Macht nichts! Wir haben eine Verordnung. Die meisten Paters sind Holländer und protestieren.
Hilft alles nichts ob Holländer oder Schweitser oder was auch.
Ein Pater is 86 jare alt und ein Brùder ist krank. - Hilft auch nicht. Ob alt ob krank, ist nichts zù machen, Wir wollen die matrazen sehen.
Placidus en ik tonen hun de 2 matrassen op het hospice, die van Nivardus en die van broeder Remigius. Deze wilde op z’n kamer ook nog protesteren, en toonde hun zijn identiteitsbewijs zeggende "Ziet, ziet, ich ben Hollander!”
De Prior die ook was bijgekomen na de hoogmis deed dezelfde verklaring en protestatie als boven – dezelfde repliek. De Duitser schreef op een blauw kaartje ietwat melding makend van 4 wol matrassen – daarmee zei hij tegen de Prior kunt gij in de Roos gaan reklameren en een vrijpas vragen voor elk der 4 matrassen. Ze waren weg en meneer Prior na een slok koffie toog naar de Roos. Nogmaals dezelfde protestatie en reklamatie – nogmaals dezelfde repliek? Men toonde een gedrukt document dat Holländer of andere neutralen Kranken und alten niet uitgezonderd waren van de wollevering.
Wir braùchen Wolle in Deutschland für Hosen, ebenzo nötig wie Essen! Die Wolle wird bezahlt! Kriegen kapok an der Stelle.Wenn nicht geliefert wird, kommt sofort eine Patrouille, Haùssuchung machen, Wolle mit gewalt aufforden und die werden nicht bezahlt.
Meneer Prior liet zich door die bedreigingen enigszins overhalen en zei hun binnen een half uur terug te zijn en beslissing te geven. Ondertussen hadden we gemiddagmaald en als we uit de refter kwamen, vertelde de Prior de afloop in de Roos. De twee Duitsers van deze morgen stonden reeds aan de deur met 4 werklieden om op draagberries onze matrassen op te laden. Vóór 2 uur moest alles in de Roos zijn en zij naar Sint-Amands gaan opereren. Ze zouden goed betalen en kapok in de plaats geven aan billijke prijs. Terwijl we met de 2 Duitsers de matrassen van het hospice naar beneden brengen, gaat broeder Koster naar z’n kamer en gooit z’n matras door het venster tot ergernis van de Pruis. Placidus en broeder Paulus ijlen naar het oud ziekenhuis. Nivardus, die men over 8 dagen zijn matras had toegestaan, had er sedert op 2 geslapen en nu werd de beste er onder uitgehaald door een strooizak vervangen, en toen de Duitsers kwamen, konden ze de minder goede meenemen. Op een kwartier tijd was ’t afgelopen. Meneer Prior trok nogmaals naar de Roos. De goede wol werd uit matras en peulen uitgehaald van het hair gezonderd, gewogen en betaald tegen 4,50 frank de kilo 1,50 voor de minderen. Meneer prior kocht voor 30 frank kapok en bracht nog 30 frank mee naar huis, de overtrekken der matrassen werden insgelijks teruggebracht. Op de Dulft en elders had alle protestatie evenmin gebaat, ze moesten leveren. Feitelijk hebben wij maar een minimum van onze wolvooraad afgegeven. De meeste matrassen en hoofdpeulen zaten reeds lang verborgen in de kasematten en elders. Zo werd echter overal gedaan en de Duitsers wisten het maar al te goed en zijn daarom tot 2-3 maal soms op klopjacht en huiszoeking los gegaan. Wij waren niet meer gerust over onze bergplaatsen en onder de recreatie werd besloten alle wol uit de matrassen en peulen te halen en op de zolder boven de keuken tussen vloer en plafond vast te nagelen. Om 3 uur lag de zolder vol.

Broeder Alanus en Wardje Kleer braken een paar planken open en de operatie begon tot 6 uur, om morgen te worden voortgezet.
Deze avond onder het officie werd Placidus geroepen bij Fonske De Jaegher die moest berecht worden.
Deze namiddag is de vrouw-weduwe van Louis Caluwaert, alias Kool, subiet gestorven zonder HH. Sakramenten.
Item een 18-jarige jongen uit de Boskant stierf schielijk.
In ’t gasthuis zijn de Duitsers ook nog gaan proberen om de matras van Zr.Aloysia, maar ze werden er niet goed ontvangen. In de Presentatie wist Zr.Felin de restrictio mentalis zo goed aan te wenden dat ze er met 6 matrassen af waren, een zevende gered werd omdat het een uit Holland eigendom ener familie gezonden was voor een Hollandse zuster (van Boom) teringlijdster? Vals portret en identiteit.

Zondag 09 december 1917
(dag 1219)
In de voormiddag werd door broeder Alanus en de timmerman de nog overblijvende wol weggestopt tussen de vloer en plafond van de zolder boven de zaal.
In het dorp is aangeplakt dat er ’s avonds geen licht op straat mag branden en de lichten der huizen niet naar buiten mogen schijnen.
Men mag over de Schelde niet meer gaan om blokken te kopen, zelfs niet een paar mag men overbrengen tenzij men ze aan de voeten heeft.
Reacties

IN DE KIJKER

Maandag 25 november 1918 (dag 1569)Gisteren zijn 3 gendarmen te Bornem in het huis van juffrouw Z.Brijs gekwartierd.Tegen 7 uur deze morgen is Ven.P.Senior Nivardus, 88 jaar, op vacant...
Maandag 18 november 1918 (dag 1562)In Hingene had pastoor Verhaegen vanaf de preekstoel het nieuw Belgisch volkslied voorgelezen en aangeprezen, en er werden 600 exemplaren in die voo...
Maandag 11 november 1918 (dag 1555)Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten...
Maandag 4 november 1918 (dag 1548)Kanon de hele dag bedrijvig in ’t westen.Deze morgen om 8 begonnen Duitsers pindraadversterkingen te maken vanaf onze brug naar het bergsken in de boo...
Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloe...
Maandag 21 oktober 1918 (dag 1534)Postulant Beukelaers komt om 12 uur hier aan.Onder de Sexten komt een Duits kwartiermeester met 2 soldaten plaats vragen voor 500 soldaten. Legt bes...
Maandag 14 oktober 1918 (dag 1527) Het kanon heeft de hele nacht getrommeld en blijft de ganse dag aan ’t woord. Zuid-west.Onder de mis van 9 uur passeert een vliegtuig, om 10 uur 3 ...
Maandag 7 oktober 1918 (dag 1520)Op 2e kermisdag woonden onze broeders de hoogmis en de Vespers bij in de koor. Weinig volk in de missen.Meneer Prior gaat om 7 ½ met de boot naar Antw...
Maandag 30 september 1918 (dag 1513)Geen kanon hoorbaar.Brief van President Appelmans van ’t Klein Seminarie over postulant Beuckelaers: braaf en godvruchtig. Uitslag der prijskampen ...
Maandag 23 september 1918    (dag 1506)Om 10 uur gaat Placidus naar Temse.Om 12 uur komt E.H.(Emsens?) onderpastoor van O.L.Vrouw van Antwerpen hier aan ons een stille re...
Maandag 16 september 1918 (dag 1499)De torenklok verspringt 1 uur.Mehrerau antwoordt (4 september) dat het geld der misstipendien is aangekomen, maar verzoekt missen van 2 mark te zen...
Maandag 9 september 1918 (dag 1492)Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Pla...
Maandag 2 september 1918 (dag 1485)Bernardus gaat te voet naar Sint-Niklaas. Retretant dir.Van Melesele las mis om 6 ½Te middag bezoek van pastoor en onderpastoor van Schelle met 15-tal...
Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ...
Maandag 19 augustus 1918 (dag 1471)De Duitse politie beveelt ’s avonds de lichten uit te doen en jaagt babbelaars en commeren van de straat naar binnen. Vliegergevaar.Uit Mehrerau ant...
Maandag 12 augustus 1918 (dag 1464)Meneer Prior gaat om 8 uur te voet naar Boom en is deze avond om 8 ½ te voet van daar terug thuis gekomen.Deze avond om 7 ½ ontvangt Leo bezoek van zi...
Maandag 5 augustus 1918 (dag 1457)De mis van 10 uur werd in de kerk bijgewoond door de E.H.Retrettanten: Pastoors van Kalfort, Sint-Amands, Weert, onderpastoor van Bornem (Verbist), ...
Maandag 29 juli 1918 (dag 1450)Meneer Prior is per boot naar Antwerpen vertrokken met broeder Alfons die een nieuw gebit nodig had. Ze kwamen om 6 uur terug thuis.Kaart van H.H.Abt a...
Maandag 22 juli 1918 (dag 1443)Meneer Prior las in ’t gasthuis, waar hij overnachtte, mis om 5 ½ uur en om 7 uur vertrok hij met 3 nonnen in een open voituurke van Nel Bazaar (alias ...
Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...