Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 20 augustus 1917 tot en met zondag 26 augustus 1917

Maandag 20 augustus 1917 (dag 1109)
Er was weinig volk in de kerk. De pater met een zwakke stem preekte over Sint-Bernardus als een apostel vol zielenijver. Gezongen vespers, weinig of geen volk te zien in de kerk.
Om 12 uur werd gemiddagmaald in de benedenzaal van 't vreemdenkwartier. Menu: soep, worst met jonge erwten, patatten met koeitongen - fruit.
De witte druiven uit de serre waren gebarsten en nog niet rijp.
Om 3 1/2 gaat de pater te voet terug naar Mechelen.
Na de vespers draaft Martinus naar de Weert, waar hij door de pastoor van Oppuurs als predikant voor de gedurige aanbidding was aanbevolen. Deze werd sedert vele jaren door de minderbroeders van Mechelen gepredikt. De nieuwe pastoor had verleden jaar een witheer van Grimbergen ontboden en zei tegen de Prior geen bruinen pater te kunnen krijgen.(omdat hij er geen gevraagd had!)
Om 6 uur bezoek van E.H.onderpastoor Verbist met E.H.Fl.Stockmans, pastoor van Kiel en Dierckx rustend priester van Antwerpen.
Verleden nacht werd door champetter Frans en Charel Raes, vrijwillige politie, de boer van 't kriekenbos aangehouden, die 2 zakken gerst wilde smokkelen naar Vanden Hoeck.

Dinsdag 21 augustus 1917 (dag 1110)
Prior met sermoen voor een 50-tal kinderen en juffrouwen uit de voormalige Boskant.
Onder de mis van 10 uur is de pastoor van Oppuurs met zijn bedevaardsters van de Krocht in de kerk gekomen en na de mis door de hof langs de bospoort vertrokken volgens jaarlijkse gewoonte. Er was echter meer volk bij, vermits Martinus had laten rond zeggen dat de hof zou mogen gezien worden.
De hele dag kanon hoorbaar in het westen, bijzonder hevig tegen avond. Als het duister wordt, zegt men 's avonds, de lichten der losbrandingen in 't westen te kunnen zien.
Om 5 uur bezoek van E.H.De Groot pastoor van Lovenjoel.
Er is bij de politie door de Duitsers gezegd dat alle bomen van 1.30 m zullen worden opgeeist.
Madame de Gravin-weduwe is te Bornem vandaag aangekomen.
Item E.H.Tessens pastoor van 't gasthuis te Herentals.

Woensdag 22 augustus 1917 (dag 1111)
Om 9 uur zijn 2 Duitse telefonisten op de toren geweest.
Item om 9 uur is Frans de champetter gekomen met 2 controleurs van de belastingen, om onze tabaksplantagie op te nemen. Wij zullen belast worden op 24 kilo droge tabak, aan 90 centiemen de kilo, 15 planten per kilo gerekend, te wegen bij de ontvanger. Wij vermoeden dat die tabak zal worden aangeslagen. Gelukkiglijk hingen reeds een twintigtal kilos te drogen op de zolder, die niet werd aangegeven. Wij hadden ruim 500 planten staan in de hof langs de muren.
Wij hadden in het gasthuis nog 12 kiekens, die deze namiddag naar hier zijn gebracht. Het brengt wat leven op werf en boomgaard, waar ze vreten genoeg vinden.
E.H.Verbist vierde vandaag zijn jubilé van 25 jaar priester.
Pastoor en onderpastoor van Bornem, pastoor Tessens waren de genodigden. Verleden zondag had hij ook mij uitgenodigd, maar ik heb mij beleefd verontschuldigd.

Donderdag 23 augustus 1917 (dag 1112)
Om 10 1/2 bezoek van madame de Gravin. Verouderd, zeer gezond.
Bezoek voor Robertus, van zijn broer José, kameraad (Sendt), onderpastoor van Terhagen bij wie ze hadden overnacht. Deze laatste vertrok om 4 uur terug met een rijtuig dat ze hier gebracht had.
Door bemiddeling van Theodoor de Maeyer zijn er 20.000 kilo kolen aangekomen voor de volkskeuken in de Bouw.

Vrijdag 24 augustus 1917 (dag 1113)
José Peeters met kameraad zijn om 10 uur door Theophiel Smet met het paard en 't voituurke van De Wachter naar Wolvertem gevoerd.
Martinus is om 9 uur thuis gekomen van de Weert.
Om 2 1/2 bezoek van seminarist Mannaert met prof. Anciaux van St.-Louis te Brussel en een ingenieur.

Zaterdag 25 augustus 1917 (dag 1114)
Om 12 uur ontvangt de Prior een kaartje van H.H.abt, die laat weten dat hij heeft horen zeggen dat Edmundus a Colle te Rotterdam verblijft, en dat er stappen gedaan worden voor zijn expulsio.
Deshayes van Sint-Niklaas zendt ons zijn 55 flessen miswijn. Wij kunnen nog 1/2 jaar voort.
De kardinaal zendt ons een brief af te lezen aan de gelovigen en gebeden vragend aan de kloostergemeenten voor het welgelukken der priesterretretten 20 augustus-17 september.
Vandaag is de burgemeester van Stabroek voor de 25e keer Sint-Bernardus komen vereren, offert een briefje van 50 mark.
Na lang wegblijven is ook de Maasbode weer eens terecht gekomen.

Zondag 26 augustus 1917 (dag 1115)
In de mis van 7 1/2 met sermoen van Placidus, waren veel stoelen te kort voor het volk der Kleine Hei, dat anders zelden ter kerk gaat.
Verleden nacht hebben 4 dieven 7 roeden patatten uitgestoken van Fons Borghijs, terwijl 2 wakers erbij stonden!
Meneer Prior is deze middag gaan uitzien naar een nieuwe soepinspectrice, aangezien madame-weduwe Muys tegen 1 september haar ontslag zal nemen, wegens vermoeienis zeggen sommigen, wegens plagerij volgens anderen, van de kant der soepmeisjes over haar aanstaande (?) huwelijk met Krick!
De oude meid van meneer Van Baren, Suske, zal ze vervangen. Madame Muys deed het gratis, deze om vergelding.
Kanon hoorbaar de hele dag. Bijzonder hevig trommelvuur tegen de avond.
Pater Van Doninck hield een oorlogskroniek bij, dewelke hij schreef op kleine blaadjes papier. Hij kon ze gemakkelijk verbergen bij eventuele huiszoekingen in de abdij. Pas later schreef hij deze aantekeningen over in kleine handschriften.
Dit dagboek geeft ons nu 100 jaar later een unieke kijk op de gebeurtenissen tijdens de oorlogs-jaren, het dagelijkse leven en hoe de mensen in onze streek reageerden op de nu eens angstige en dan weer hoopvolle momenten, die de oorlog met zich meebracht.


Let op !
Het dagboek leest soms wat moeilijker. De eigenaardige zinsbouw of dialectwoorden hebben we vaak niet verbeterd. Soms zijn ook foutief gespelde woorden of werkwoordvormen blijven staan.
Dit deden we om het dagboek zo authentiek mogelijk weer te geven.

Downloaden
Je zal de verschillende delen van het dagboek in pdf kunnen downloaden via bovenstaand menu en zo een volledig boek samenstellen. Deze zullen telkens enige tijd na de respectievelijke week beschikbaar zijn.


Men moet rekening houden met het feit dat het toch een gekleurde bron is. Het is geschreven vanuit de besloten en veilige abdij, vanuit een strenge katholieke achtergrond en met nog een groot standenverschil tussen notabelen en religieuzen enerzijds en het gewone volk anderzijds. Hier en daar wordt kritiek gespuid of een aanmanende vinger opgestoken, maar ook dit moet geïnterpreteerd worden in de tijdsgeest van toen. De kritische opmerkingen schreef pater Van Doninck vaak in de marge of tussen haakjes erbij.

Abt Thomas Schoen schreef op de binnenkaft van het handschriftje 1914 enkele opmerkelijke notities !
  • Het gezegde indachtig "Verba volant, scripta manent" heb ik voor hen die enig belang zouden stellen in de lezing dezer kroniek (augustus 1914-juli 1922) nuttig geoordeeld een woordje vooraf te zeggen, waarmede voor een goed oordeel rekening dient gehouden. Schrijver dezer oorlogs- en na-oorlogskroniek is (was) iemand met veel talenten. Iemand die veel weet, ja, een geleerde die ook niet onaardig schrijft, maar alles toetst aan zijn soms eigenaardige opvattingen waaraan hij pertinent vasthoudt. In die geest is ook deze kroniek geschreven. Hij maakt waar hij kan bijtende en spottende aanmerkingen ..."

IN DE KIJKER

Maandag 20 augustus 1917 (dag 1109)Er was weinig volk in de kerk. De pater met een zwakke stem preekte over Sint-Bernardus als een apostel vol zielenijver. Gezongen vespers, weinig of...
Maandag 13 augustus 1917 (dag 1102)Om 12 uur bezoek voor Placidus van zijn vriend-student uit Niel.Men vertelt dat er gisteren tussen Sint-Niklaas en Gent een Duitse trein door bommen i...
Maandag 6 augustus 1917 (dag 1094)Om 10 1/2 gaat Leo naar Liezele de pastoor vervangen.Leonardus komt naar de koor doodsbleek.Schipper Wouters brengt een album, Pantheon Belge....
Maandag 30 juli 1917 (dag 1088)Om 7 1/2 ontploffingen gehoord, nogmaals bommen?In Hingene werden niet geleverde koperen ketels opgehaald, op 't kasteel ook....
Maandag 23 juli 1917 (dag 1081)Om 10 1/2 krijgt Nivardus bezoek van zijn nicht uit Wieze, te voet van Baasrode gekomen. Wordt om 4 uur met paard en voituur van Charel Verbruggen wegge...
Maandag 16 juli 1917 (dag 1074)Deze morgen om 4 uur wakker geronkt door een vlieger van west naar oost, met licht. Sommigen hebben er wel 4 of 5 gezien. Deze avond om 7 1/2 komt een ...
Maandag 9 juli 1917 (dag 1067)Onderpastoor De Ceulaer komt zeggen dat hij morgen op vakantie gaat.Platte Jan heeft onze noordkrieken gekocht aan 40 centiemen de kilo. Kersen worden op...
Maandag 2 juli 1917 (dag 1060)De abt van Val Dieu laat weten dat hij aanstaande woensdag te Bornem zal aankomen.Onze oud-misdienaar, zoon van de mijter, is vandaag in het gasthuis ove...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...