Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 19 november 1917 tot en met zondag 25 november 1917

Maandag 19 november 1917 (dag 1199)
De Prior is om 6 uur met de boot vertrokken naar Antwerpen, vandaar met de trein en tram naar Hasselt – Kerniel.
Van het kasteel brengt men een jonge cederboom die geplant wordt tussen het nieuw ziekenhuis en de vijver.
Leo blijft voor- en namiddag in den Bouw voor de bedeling.

Dinsdag 20 november 1917 (dag 1200)
In het gasthuis kwam zich een juffrouw van Westrode bij Londerzeel aanbieden als posulante – een van de 14 kinderen.
Om 10 ½ komt een neef van Placidus zeggen dat zijn moeder berecht is. Ze vertrekken om 1 uur.
Om 2 ½ komt Diederik de Maeyer vragen of we vluchtelingen kunnen logeren.Men laat ons de keus tussen welhebbende en een doodarm huishouden, man en vrouw met 6 kinderen tussen 13 jaar en 3 maanden, 5 jongens en 1 meisje. Wij geven de voorkeur aan de laatsten. Om 4 uur komt de man, Pieter De Meulenaers, zich laten zien en zijn nieuwe woonst bezichtigen. De helft van het washuis wordt te zijner beschikking gesteld. Beneden wordt de naaikamer tot keuken en woonkamer ingericht met een bed op de zolder door een schutsel in twee verdeeld, de ene helft zal voor de naaister dienen en tot droogzolder. In de andere helft worden door broeder Alanus en Wardje 3 beddenbakken ineen getimmerd voor de kinderen. Pieter is nogal fel gewafelijzerd door de pokken, spreekt natuurlijk Westvlaams maar ziet er overigens een doodbraaf man uit.

Woensdag 21 november 1917 (dag 1201)
Om 12 uur komt Placidus thuis van Nieuwkerke, waar zijn zuster nog niet buiten gevaar is.
Deze middag rijstpap wegens de verse koe die nog 25 liters melk geeft.
Om 3 uur zijn onze vluchtelingen aangekomen. Een mand mee vodden was heel hun huisraad. Pieter heeft een struise vrouw die Stephanie heet, z’n jongste telg heet Josue en de voorlaatste Solomon.

Donderdag 22 november 1917 (dag 1202)
De hele nacht zijn treinen gerold naar Temse met troepen die zongen dat men er in ’t dorp van wakker werd.
In de voormiddag waren een tiental werklieden werkzaam op de versterkten heuvelkop westwaarts van den stenen molen.
Men vertelt dat er verscheidene pakken door vliegers te Bornem zijn beneden geworpen, inhoudend opgevouwen ballonnen, die men verzoekt op te laten en er een ingevulde vragenlijst bij te voegen nl. of in de plaats vijandelijke treinen passeerden hoeveel, waarheen, of er vluchtelingen waren aangekomen hoeveel en van waar, … Allerhande commentaren worden er over gemaakt, natuurlijk.

Vrijdag 23 november 1917
(dag 1203)
Nacht en dag rollen treinen, sommigen met 95 wagens, ledig naar Temse en geladen terug met allerhande materialen.
De zwager van Placidus komt om 2 uur de dood aankondigen van z’n zuster. Hij vertelde dat z’n zwager 2 hectaren land beplant en bemest, gehuurd had voor één jaar aan 7000 frank de hectare.
Kolen, rode en witte, worden te Nieuwkerken 1 frank de kilo betaald.
Om 4 ½ is de Prior terug van zijn reis naar Colen. Hij kwam te voet van Grimbergen, geen andere bijzonderheden.
Onze vluchtelingen worden nogal rijkelijk ondersteund, man en vrouw trekt per dag 1,50 frank en 1 frank per kind onder de 16 jaar. Bovendien genieten ze dan dop gelijk andere mensen van Bornem.
Toremanneke Rottiers met z’n 8 jongens, heeft zijn wieg niet meer vandoen en heeft ze net opgeknapt en ten geschenke gebracht naar ’t washuis der abdij voor de jonge Josué.

Zaterdag 24 november 1917 (dag 1204)
Martinus tegen 11 uren te Oppuurs verwacht op assistentie is reeds om 8 uur de baan op.
Benoit De Maeyer is vandaag naar Antwerpen voor een breukoperatie.
De Engelsen maken 9.000 Duitse gevangen. Vreugde onder de mensen.

Zondag 25 november 1917 (dag 1205)
Om 9 uur gaat Placidus met de trein naar Sint-Niklaas.
Leonardus heeft 2 onzer kelken uit het gasthuis meegebracht, ze waren een weinig uitgeslagen ook de kelken in onze brandkast hebben we nagezien en bevonden dat de beste ook erg vervuild waren door uitslag.
De vader van den pastoor te Liezele in de hof spittend van de vorige pastorij, haalde de voet ener grote ciborie boven, en te Puurs vond een onderpastoor in het huis van den oud-pastoor van de Weert, Thijs, een kelk die verborgen was.
Een schoolbroeder van ’t dorp, die voor 8 dagen naar Holland op vakantie is mogen gaan, komt vertellen dat hij te Oudenbosch HH.Abt in goede gezondheid heeft aangetroffen en in grote verveling.
Petrus moet of heeft een breukoperatie ondergaan. Brood en patatten, vuur en licht zo duur als hier.
Martinus om 5 ½ thuis gekomen van Oppuurs brengt het nieuws mee dat de deken van Boom, Beten, heden is overleden.
Om 4 ½ komt een vrouw van Lillo beevaarten naar Sint-Bernardus. Was van deze morgen 4 uur op route, te Kruibeke moest de tram stoppen wegens overstroming. Ze moest nog te voet terug tot Antwerpen.
P.Coussens (S.J.res.Antwerpen) om 4 uur per boot aangekomen, begint retret te 7 uur.
Pater Van Doninck hield een oorlogskroniek bij, dewelke hij schreef op kleine blaadjes papier. Hij kon ze gemakkelijk verbergen bij eventuele huiszoekingen in de abdij. Pas later schreef hij deze aantekeningen over in kleine handschriften.
Dit dagboek geeft ons nu 100 jaar later een unieke kijk op de gebeurtenissen tijdens de oorlogs-jaren, het dagelijkse leven en hoe de mensen in onze streek reageerden op de nu eens angstige en dan weer hoopvolle momenten, die de oorlog met zich meebracht.


Let op !
Het dagboek leest soms wat moeilijker. De eigenaardige zinsbouw of dialectwoorden hebben we vaak niet verbeterd. Soms zijn ook foutief gespelde woorden of werkwoordvormen blijven staan.
Dit deden we om het dagboek zo authentiek mogelijk weer te geven.

Downloaden
Je zal de verschillende delen van het dagboek in pdf kunnen downloaden via bovenstaand menu en zo een volledig boek samenstellen. Deze zullen telkens enige tijd na de respectievelijke week beschikbaar zijn.


Men moet rekening houden met het feit dat het toch een gekleurde bron is. Het is geschreven vanuit de besloten en veilige abdij, vanuit een strenge katholieke achtergrond en met nog een groot standenverschil tussen notabelen en religieuzen enerzijds en het gewone volk anderzijds. Hier en daar wordt kritiek gespuid of een aanmanende vinger opgestoken, maar ook dit moet geïnterpreteerd worden in de tijdsgeest van toen. De kritische opmerkingen schreef pater Van Doninck vaak in de marge of tussen haakjes erbij.

Abt Thomas Schoen schreef op de binnenkaft van het handschriftje 1914 enkele opmerkelijke notities !
  • Het gezegde indachtig "Verba volant, scripta manent" heb ik voor hen die enig belang zouden stellen in de lezing dezer kroniek (augustus 1914-juli 1922) nuttig geoordeeld een woordje vooraf te zeggen, waarmede voor een goed oordeel rekening dient gehouden. Schrijver dezer oorlogs- en na-oorlogskroniek is (was) iemand met veel talenten. Iemand die veel weet, ja, een geleerde die ook niet onaardig schrijft, maar alles toetst aan zijn soms eigenaardige opvattingen waaraan hij pertinent vasthoudt. In die geest is ook deze kroniek geschreven. Hij maakt waar hij kan bijtende en spottende aanmerkingen ..."

IN DE KIJKER

Maandag 19 november 1917 (dag 1199)De Prior is om 6 uur met de boot vertrokken naar Antwerpen, vandaar met de trein en tram naar Hasselt – Kerniel.Van het kasteel brengt men een jonge c...
Maandag 12 november 1917 (dag 1192)Een kwart voor 10 uur voormiddag passeerde een vlieger west-oost. Een kwartier later kwam hij terug in omgekeerde richting. Vandaag werd er 200 gra...
Maandag 5 november 1917 (dag 1186)Om 7 ½ uur is de tabaksnijder van Sint-Niklaas teruggekomen om te werken en broeder Alanus heeft het zo druk dat het haarsnijden erbij vergeten word...
Maandag 29 oktober 1917 (dag 1178)Toen we gisterenavond om 8 uur naar bed gingen kwam er nog een vliegtuig aangeronkt van over de Stenenmolen naar Antwerpen heen. Ondanks het maanlic...
Maandag 22 oktober 1917 (dag 1171)Gisterenavond zijn de Duitse gendarmen uit het huis van de koster vertrokken, de sleutel meenemende.Duitse Polizei draagt op hun buikriem in gulden le...
Maandag 15 oktober 1917 (dag 1164)Deze middag brief ontvangen van de Prior van Val Dieu, over hun weinig vrije misintenties.Broeder Alanus is op de boomgaard de pindraad aan ’t oproll...
Maandag 8 oktober 1917 (dag 1157)De Prior, deze blijft in ’t dorp voor de comiteitzitting tot 12 uur. Weder regenachtig.Nivardus gaat naar z’n winterkwartier op ’t oud ziekenhuis.Bakke...
Maandag 1 oktober 1917 (dag 1150)Te Hingene op het paviljoen van den Noteleir is een hoge officier, neef van V.(Maekensen), zegt hij, zijn kwartier komen opslaan met nog andere Duits...
Maandag 24 september 1917 (dag 1143)Om 11 ½ uur is pastoor Gordijn van Sint-Niklaas hier gekomen voor z’n retret.Het werkvolk begint de hofpaden te kuisen. Of ’t nodig was! ...
Maandag 17 september 1917 (dag 1136)In het Kapittel deed de Prior na een kort sermoen de absolutiones consultas of torum, en zei dan dat we voortaan ook voor de overledenen van de ord...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...