Dagboek Pater Van Doninck

Maandag 30 september 1918 tot en met zondag 6 oktober 1918

Maandag 30 september 1918 (dag 1513)
Geen kanon hoorbaar.
Brief van President Appelmans van ’t Klein Seminarie over postulant Beuckelaers: braaf en godvruchtig. Uitslag der prijskampen ongunstig.
Men vertelt dat de broeders van Scheppers hun huis op de Melaan te Mechelen hebben moeten ontruimen.
In de Calefact werd deze avond besloten de studiezaal deze winter te gebruiken als warmplaats om kolen en licht uit te sparen.

Dinsdag 1 oktober 1918 (dag 1514)
Om 9 uur in ’t gasthuis professie van zuster Monica, door de deken van Puurs. Assistentie pastoor, onderpastoors en Z.E.H.Prior. Diner.
Bij Jules Verbruggen op de houten molen werd deze nacht het varken (zeug) gestolen, terwijl de knecht er boven op de schelft sliep, en de honden niets lieten horen.
Het vlees is 1 frank per kilo afgeslagen. De kilo boter kost nog 43 frank.
Een vent van Brussel komt bij de pastoor vragen om een cinema te mogen inrichten, maar wordt met dreigementen afgewezen. Er zijn reeds 13 danszalen tegen de kermis gereed!
Wij ontvangen een brief van Z.Em. over O.L.V. Mediatrix

Woensdag 2 oktober 1918
(dag 1515)
Om 12 uur gaat Martinus naar Lippelo een Tridum preken.
Om 12 ½ aankomst van postulant Beukelaers, vertrok om 3 uur.
Nivardus gaat wonen in de benedenkamer van het nieuw ziekenhuis. In de studiezaal worden de electrische lampjes in orde gebracht. De berceau wordt geknipt.
Af en toe kanon hoorbaar. Deze morgen veel schietoefening aan de Schelde.

Donderdag 3 oktober 1918 (dag 1516)
Zwaar kanongeschut hoorbaar zuidwest.
Er zijn vandaag 18 vliegers boven Bornem gekomen allen van west naar oost. Om 8 ½ deze morgen zagen wij er drie, 2 zagen wij er beneden tuimelen. Ze vielen op een zandplaat te Rupelmonde, de 4 vliegers waren dood. Het waren Duitsers, aangeschoten of aangevlogen, zegt men, door een klein Engels vliegtuigje.
Moederoverste van de Presentatie te Sint-Niklaas komt de abdij bedanken voor bewezen diensten aan de zusters te Bornem. Deze zijn benauwd te moeten ontruimen, en hebben de gravin gevraagd of ze in tijd van nood het kasteel mogen bewonen. Madame de gravin komt na de middag ons nogmaals verzekeren dat het kasteel tot onze beschikking blijft, maar vraagt of wij het 2e verdiep van ’t kasteel aan de zusters zouden willen afstaan?!

Vrijdag 4 oktober 1918
(dag 1517)
Andreas schrijft een kaartje aan de Prior hoe wij het moesten aanleggen voor de Cartabel van 1919!
Placidus ontving te middag een dagvaarding naar de Duitse Komandatur te Puurs tegen 2 uur. Men ondervraagt hem of hij op zekeren dag vlees had gekocht of aangenomen van de vrouw L.Van Fraeyenhoven? Het werd mij als geschenk aangeboden uit dankbaarheid, maar heb het niet aangenomen, noch gekocht.
Gij wist dat het vlees van de Freibank (verongelukte beesten) was? – Neen.
Dat moest gij weten! – Neen.
De vrouw had vlees van de Freibank (voor de armen der gemeente bestemd) ook aan anderen verkocht of aangeboden en die winkel werd hem daarom door de burgemeester ontzegd. Propter fraudem.
Daaruit proces. En de burgemeester schijnt het bij de Duitsers te zullen verliezen.
Leo ontving een aangetekende brief gelegaliseerd door burgemeester en dr.Van Breda, enz. dat zijn ouders in die toestand verkeren dat zijn komst hoogst wenselijk is.
Bezoek van pastoor van Lippelo met 4 studenten, om onze wijnpers te mogen bezigen.
Fritz De Maeyer is thuis gekomen in congé van Herentals waar ’t college gesloten is wegens besmettelijke ziekte, rode loop.
Deze voormiddag zijn 17 torpedoboten (van Zeebrugge) de Schelde afgevaren. Sommigen konden niet onder de Temsebrug.

Zaterdag 5 oktober 1918 (dag 1518)
Leo gaat met de boot naar Antwerpen om een pas en komt om 3 uur terug. Krijgt binnen 14 dagen antwoord.
In de studiezaal maakt broeder Alanus een nieuwe electrische hanglamp.
Om 2 uur gaat Leonardus naar Liezele.
De 13 danszalen te Bornem betalen samen 4.200 frank aan huur voor de draaiorgels gedurende de kermis. Dansers en danseressen verliezen het doprecht. Er staan 2 malle-molens.
Een trein met ambulans en oorlogsmateriaal is langs Bornem naar Mechelen gereden. Item te Oppuurs.

Zondag 6 oktober 1918 (dag 1519)
Om 11 uur komt Leonardus thuis van Liezele en vertelt dat de Duitsers bezig zijn de koepels van ’t fort te Bornem af te breken.
De Prior gaat om 11 ½ naar Temse. Komt terug om 7 uur.
Martinus komt om 5 uur thuis van Lippelo.
Deze morgen passeerden 4 vliegers richting zuidwest-noordoost. Twee briefjes uit de vliegmachienen geworpen, werden in onze moestuin en in de vijver gevonden. Duikbootvernieling in 1914-1918. Wat Amerika doet voor den oorlog.
Gisterenavond zijn in ’t donker door een onbekende brochuren van de activisten rond gedragen en ook in onze bus gestoken.
"Open brief tegen een onderpastoor van Mechelen, enz. waren aangeplakt maar dadelijk afgescheurd”.
Deze middag 2 taarten van de Presentatie.
Pater Van Doninck hield een oorlogskroniek bij, dewelke hij schreef op kleine blaadjes papier. Hij kon ze gemakkelijk verbergen bij eventuele huiszoekingen in de abdij. Pas later schreef hij deze aantekeningen over in kleine handschriften.
Dit dagboek geeft ons nu 100 jaar later een unieke kijk op de gebeurtenissen tijdens de oorlogs-jaren, het dagelijkse leven en hoe de mensen in onze streek reageerden op de nu eens angstige en dan weer hoopvolle momenten, die de oorlog met zich meebracht.


Let op !
Het dagboek leest soms wat moeilijker. De eigenaardige zinsbouw of dialectwoorden hebben we vaak niet verbeterd. Soms zijn ook foutief gespelde woorden of werkwoordvormen blijven staan.
Dit deden we om het dagboek zo authentiek mogelijk weer te geven.

Downloaden
Je zal de verschillende delen van het dagboek in pdf kunnen downloaden via bovenstaand menu en zo een volledig boek samenstellen. Deze zullen telkens enige tijd na de respectievelijke week beschikbaar zijn.


Men moet rekening houden met het feit dat het toch een gekleurde bron is. Het is geschreven vanuit de besloten en veilige abdij, vanuit een strenge katholieke achtergrond en met nog een groot standenverschil tussen notabelen en religieuzen enerzijds en het gewone volk anderzijds. Hier en daar wordt kritiek gespuid of een aanmanende vinger opgestoken, maar ook dit moet geïnterpreteerd worden in de tijdsgeest van toen. De kritische opmerkingen schreef pater Van Doninck vaak in de marge of tussen haakjes erbij.

Abt Thomas Schoen schreef op de binnenkaft van het handschriftje 1914 enkele opmerkelijke notities !
  • Het gezegde indachtig "Verba volant, scripta manent" heb ik voor hen die enig belang zouden stellen in de lezing dezer kroniek (augustus 1914-juli 1922) nuttig geoordeeld een woordje vooraf te zeggen, waarmede voor een goed oordeel rekening dient gehouden. Schrijver dezer oorlogs- en na-oorlogskroniek is (was) iemand met veel talenten. Iemand die veel weet, ja, een geleerde die ook niet onaardig schrijft, maar alles toetst aan zijn soms eigenaardige opvattingen waaraan hij pertinent vasthoudt. In die geest is ook deze kroniek geschreven. Hij maakt waar hij kan bijtende en spottende aanmerkingen ..."

IN DE KIJKER

Maandag 30 september 1918 (dag 1513)Geen kanon hoorbaar.Brief van President Appelmans van ’t Klein Seminarie over postulant Beuckelaers: braaf en godvruchtig. Uitslag der prijskampen ...
Maandag 23 september 1918    (dag 1506)Om 10 uur gaat Placidus naar Temse.Om 12 uur komt E.H.(Emsens?) onderpastoor van O.L.Vrouw van Antwerpen hier aan ons een stille re...
Maandag 16 september 1918 (dag 1499)De torenklok verspringt 1 uur.Mehrerau antwoordt (4 september) dat het geld der misstipendien is aangekomen, maar verzoekt missen van 2 mark te zen...
Maandag 9 september 1918 (dag 1492)Af ent oe kanon hoorbaar. Om 2 ½ tweemaal zware ontploffing zuid-west. Het huis daverde ervan.Bezoek van de schoolmeester van Breendonk. Item van Pla...
Maandag 2 september 1918 (dag 1485)Bernardus gaat te voet naar Sint-Niklaas. Retretant dir.Van Melesele las mis om 6 ½Te middag bezoek van pastoor en onderpastoor van Schelle met 15-tal...
Maandag 26 augustus 1918 (dag 1478)Processie van Branst: Ook de muzikanten van Branst (uitgenomen de koster) gingen onder de mis en sermoen bij Suske hun keel verversen en dan kwamen ...
Maandag 19 augustus 1918 (dag 1471)De Duitse politie beveelt ’s avonds de lichten uit te doen en jaagt babbelaars en commeren van de straat naar binnen. Vliegergevaar.Uit Mehrerau ant...
Maandag 12 augustus 1918 (dag 1464)Meneer Prior gaat om 8 uur te voet naar Boom en is deze avond om 8 ½ te voet van daar terug thuis gekomen.Deze avond om 7 ½ ontvangt Leo bezoek van zi...
Maandag 5 augustus 1918 (dag 1457)De mis van 10 uur werd in de kerk bijgewoond door de E.H.Retrettanten: Pastoors van Kalfort, Sint-Amands, Weert, onderpastoor van Bornem (Verbist), ...
Maandag 29 juli 1918 (dag 1450)Meneer Prior is per boot naar Antwerpen vertrokken met broeder Alfons die een nieuw gebit nodig had. Ze kwamen om 6 uur terug thuis.Kaart van H.H.Abt a...
Maandag 22 juli 1918 (dag 1443)Meneer Prior las in ’t gasthuis, waar hij overnachtte, mis om 5 ½ uur en om 7 uur vertrok hij met 3 nonnen in een open voituurke van Nel Bazaar (alias ...
Maandag 15 juli 1918 (dag 1436)Gosuinus schrijft een brief (getypt) aan de Prior en laat weten dat ze te Gastel op de pastorij de jubilé gevierd hebben van 50 jaar professie van broed...
Maandag 8 juli 1918        (dag 1429)Om 9 ¾ passeert een vlieger boven de abdij, Branst–Puurs. Item om 5 uur in tegenovergestelde richting. Item om 7 ½ w...
Maandag 1 juli 1918(dag 1422)Om 12 uur bezoek voor Nivardus van 2 nichten.In het dorp is aangeplakt dat de maximumprijs der patatten gesteld is op 28 frank de 100 kilo. Een slimmerik he...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...