Dagboek Pater Van Doninck

Van maandag 23 december 1918 tot en met dinsdag 31 december 1918

Maandag 23 december 1918 (dag 1597)
Regen en stormvlagen.
Om 10 uur zijn er 2 boerkes van Lokeren hier aangekomen en waren overgelukkig hier op onze stal hun koebeest, Paula, terug te vinden en er mee huiswaarts te keren, ze werd 2.000 frank geschat. Wij hebben ze omtrent 2 maanden gevoederd en men zegt dat er voor een koebeest – die geen melk of geen kalf aflegde – 5 frank daags schadevergoeding zal gegeven worden door een daartoe ingestelde commissie.
Victor van ’t Wit Paard is gaan wonen in het huis van Cammaert, naast Bapt.Van den Borre.
Maximumprijs van de patatten 23 frank. Ze worden al aan 10 frank de 100 kilo te koop geboden. Boter per kilo 18 frank, melk 60 cent/liter.
Bij gebrek aan geldtoezegging vandaag geen marken uitwisseling. In de stad moet het strop lopen.

Dinsdag 24 december 1918 (dag 1598)
Deze nacht werd op verschillende plaatsen gestolen o.a. bij Jan Van Assche aan de Kaai een zak graan en zijn 8 eenjarige kippen met de haan. Bij Mich.De Ridder een aantal velobanden, bij Bapt.Van den Borre, snoep, artikels. Bij Eug.Peeters-De Groot sigarenwinkel werd er ook gepoogd de vensterruit uit te breken. De 2 dieven verjaagd, een zakje met modder-zeep achterlatend.
Theodoor De Maeyer had van de Duitsers bij hun aftocht een electrische motor op een kamion goedkoop afgekocht. De motor in zijn fabriek geplaatst en de wagen voorlopig hier in de abdij. Deed er aangifte van bij de bevoegde Belgische overheid.
Deze voormiddag 10 ½ kwamen 5 Belgische soldaten met 2 paarden de wagen afhalen om hem en de motor naar Mechelen te brengen.
Om 1 uur komt Dr.Convents van Berchem vernemen hoe het met pater Lips gesteld is. De broer van de doctoor was in 1914 naar Holland gevlucht, bij Lips in ’t Haagse lang gelogeerd, werd herhaaldelijk aangevraagd inlichtingen te bezorgen nopens Pater Lips. De familie erg ongerust zijnde, ze hadden namelijk horen zeggen in Holland dat de abdij (nogmaals?) verwoest was en de paters allemaal op de vlucht waren! Pater Lips ging de heer boodschapper gerust stellen en door hem ook zijn familie.
Om 2 uur gaat pater Lips op assistentie naar Mariekerke.
Er is nog geen Belgisch geld ter uitwisseling van marken gekomen.
In de refter 5 ¾ kregen we 2 boterhammen, deze morgen éénen.
Om 7 uur lezing in ’t kapittel, darna visitatio ssmi – hora 7 ½ Angelus Dei

Woensdag 25 december 1918 (dag 1599)
In de missen waren meer mensen tegenwoordig dan verleden jaar. Vespers om 3 uur gezongen. Een 30-tal mensen tegenwoordig.
Deze middag bracht de post een briefkaart van H.H.Abt aan de Prior dat er vooreerst nog geen reispas naar België wordt gegeven. Dominicus nog bedlegerig, maar is toch aan de beterhand.
Onze gewezen vluchteling, Leenknecht, schrijft een brief aan de heren der abdij en een aan broeder Alfons ons bedankend voor de gastvrijheid hier genoten, en dat hij na grote omreizen ter bestemming is aangekomen.
De post gaat geregeld ééns daags, ook ’s zondags.
Deze nacht een weinig vorst.

Donderdag 26 december 1918 (dag 1600)
Mistlucht.
Nog altijd geen Belgisch geld om marken uit te wisselen.
De post brengt een pak "moniteurs des intéréts materiels” in het laatste nummer staat dat de markenuitwisseling te Brussel op 2 januari afgelopen zal zijn, en dat de Belgische bankbriefjes der Soc.Générale gelijkwaardig zijn aan die der Banque Nationale.
Het lijk van officier Mannaert wordt vandaag te Bornem verwacht en zal morgen op ’t kerkhof begraven worden.
Tilley, brancardier, subdiaak van ’t seminarie in ’t jaar 1914, neef van Col.Schutters zaliger, hier op bezoek.
Deze avond kalft onze koe een vaars!

Vrijdag 27 december 1918 (dag 1601)
Onderpastoor Verbist was naar Turnhout een kind gaan dopen en Leo zong in de parochiekerk om 7 ½ de mis, assisteerde om 9 uur in de lijkmis van officier Mannaert. Celebrant De Ceulaer. De pastoor en Leo vergezelde de lijkstoet naar ’t kerkhof.
Het weer was slecht, toch betrekkelijk veel volk tegenwoordig. Het garnizoen van Bornem, een 70-tal soldaten, stonden op het priesterkoor. Onder de Elevatie werden de wapens gepresenteerd en de klaroen geblazen. 8 soldaten droegen de doodskist. Deze werd vooraan de voet van het kerkhofkruis gezonken. Er werden geen salvo’s gelost. De burgemeester sprak namens de gemeente in korte woorden zijn deelneming uit aan de beproefde familie en zegde later zijn lijkrede te zullen doen bij het monument dat de gemeente voornemens is voor de gesneuvelden van Bornem op te richten. Het lijk werd gisterenavond om 11 uur per auto der electrische maatschappij te huis gebracht. De overbrenging van gesneuvelde soldaten geschiedt door toedoen der burgelijke overheid. De militaire overheid geeft daartoe geen toelating, zegt men, vermits men van plan is voor de gesneuvelde soldaten zoveel mogelijk een algemeen kerkhof te maken.
Uit Val Dieu ontvingen wij een doodskaart van P.Eugene Pirenne, begraven de 24e dezer. R.I.P.

Zaterdag 28 december 1918 (dag 1602)
Het eerste nieuws deze morgen was, dat gisterenavond rond 5 ½ de wedervrouw Philomena Andries–Dhoolaege, 80 jaar, rentenierster, wonende in de Boomstraat nevens Kameraad Verstraeten, in haar keuken vermoord werd gevonden. De kop ingeslagen, verwurgd, en de halsslagader doorgesneden.
De misdaad moet reeds donderdagavond gebeurd zijn. Een kanneke patatten stond nog op de kachel. Bij gebuur Verstraeten hadden ze wel iets horen rumoeren, maar verder geen acht gegeven. Er was niets opengebroken, noch overhoop gesmeten. Geld en gouden juwelen waren nochtans verdwenen. De dochter van winkelier Goossens, die er vroeger dikwijls ging slapen, die avond echter niet, was gisteren om 5 ½ gaan aankloppen. Ze had de sleutel der voordeur en het slachtoffer ziende liggen, liep ze naar huis haar vader verwittigend die naar de pastoor liep. Deze met de H.Olie was er de eerste tegenwoordig, dan een gendarm. De pastoor is onrustig en vreest als getuige te moeten verschijnen, temeer omdat de vrouw hem, als hoofd van ’t voedingscomiteit, had moeten verklaren hoeveel geld zij bezat ter wille van onderstandsrecht. Allerhande praatjes zijn in omloop over Goossens en zijn dochter, die niet al te goed befaamd zijn wat eerlijkheid betreft. Ook een neef van het slachtoffer, Van Temsche (?) wordt verdacht.
Deze voormiddag moesten alle nog in Bornem zich bevindende koeien uit Vlaanderen door de Duitsers aangebracht, een 40-tal, op de marktplein gebracht worden. Ze werden alle terug naar Vlaanderen vervoerd, waar ze, indien de eigenaars niet gevonden werden, publiek zouden te koop gesteld worden.

Zondag 29 december 1918 (dag 1603)
Winderig.
Om 11 ½ is het parket van Mechelen komen lijkschouwing doen van de vermoorde weduwe Andries-Doolaege. De Goossens-familie blijft verdacht.
Van de 70 Belgische soldaten hier in garnizoen, ziet men alleen die van Bornem in verlof zijnde ter mis gaan. Het zijn veelal Walen, die op ’t fort zijn. Keuken in de Kapelstraat.
Om 1 uur brengt de post een kartabel van Mehrerau.
Te Branst zijn gisteren 2 kapucienen een 10-daagse missie begonnen. Het koorgestoelte aldaar kost 1.100 frank.
In het Nieuwsblad van Puurs staat te lezen dat de Hollandse grens zo dicht gesloten is dat er niemand in of uit kan.

Maandag 30 december 1918 (dag 1604)
Om 7 ½ gaat de Prior naar Puurs-Boom-Niel-Eikevliet en is deze avond om 7 uur thuis gekomen.
Onder de recreatie deze avond 1e klopjacht op de mussen in de pandhof, 62 stuks werden gevangen op de cel van Leo en die van Pius.
Te Mariekerke werden verleden zaterdag door de gendarmen van Bornem 40 kisten eetwaren in beslag genomen.
Boer Lathouwers komt vertellen dat er is uitgebeld en aangeplakt dat degene die door de Duitsers beboet zijn geworden, hun aanklachten kunnen indienen op het gemeentehuis met verzoek zijn Reklame over 2 boeten te willen opmaken.
Poëet Jan Hammenecker zendt over de post een inschrijvingskaartje op zijn oorlogs-cantaten gedrukt bij Wils te Sint-Amands.

Dinsdag 31 december 1918
(dag 1605)
Begrafenis der vermoorde weduwe Andries-Doolaege.
Gisterenavond is eindelijk Belgisch geld aangebracht bij Theodoor door soldaten en een inspecteur. De markenuitwissleing begon deze morgen.
Broeder Sylvinus van de O.L.V. broeders, die geen pas kon krijgen, terug naar België, ging vandaag maar proberen of ’t niet zou gaan zonder pas.
Zuster Hyacint teringlijdster in de Presentatie werd gisterenavond berecht. Haar broer was juist uit Zeeland per velo aangekomen.
Ons oud mostaard-manneke van Hamme is over 6 weken overleden. Zijn zoon, die ’n aardje heeft naar zijn vaartje, kwam deze voormiddag Zalig Nieuwjaar wensen en vragen om de klanditie te mogen behouden wat hem door broeder portier welwillend werd toegezegd.
Pater Van Doninck hield een oorlogskroniek bij, dewelke hij schreef op kleine blaadjes papier. Hij kon ze gemakkelijk verbergen bij eventuele huiszoekingen in de abdij. Pas later schreef hij deze aantekeningen over in kleine handschriften.
Dit dagboek geeft ons nu 100 jaar later een unieke kijk op de gebeurtenissen tijdens de oorlogs-jaren, het dagelijkse leven en hoe de mensen in onze streek reageerden op de nu eens angstige en dan weer hoopvolle momenten, die de oorlog met zich meebracht.


Let op !
Het dagboek leest soms wat moeilijker. De eigenaardige zinsbouw of dialectwoorden hebben we vaak niet verbeterd. Soms zijn ook foutief gespelde woorden of werkwoordvormen blijven staan.
Dit deden we om het dagboek zo authentiek mogelijk weer te geven.

Downloaden
Je zal de verschillende delen van het dagboek in pdf kunnen downloaden via bovenstaand menu en zo een volledig boek samenstellen. Deze zullen telkens enige tijd na de respectievelijke week beschikbaar zijn.


Men moet rekening houden met het feit dat het toch een gekleurde bron is. Het is geschreven vanuit de besloten en veilige abdij, vanuit een strenge katholieke achtergrond en met nog een groot standenverschil tussen notabelen en religieuzen enerzijds en het gewone volk anderzijds. Hier en daar wordt kritiek gespuid of een aanmanende vinger opgestoken, maar ook dit moet geïnterpreteerd worden in de tijdsgeest van toen. De kritische opmerkingen schreef pater Van Doninck vaak in de marge of tussen haakjes erbij.

Abt Thomas Schoen schreef op de binnenkaft van het handschriftje 1914 enkele opmerkelijke notities !
  • Het gezegde indachtig "Verba volant, scripta manent" heb ik voor hen die enig belang zouden stellen in de lezing dezer kroniek (augustus 1914-juli 1922) nuttig geoordeeld een woordje vooraf te zeggen, waarmede voor een goed oordeel rekening dient gehouden. Schrijver dezer oorlogs- en na-oorlogskroniek is (was) iemand met veel talenten. Iemand die veel weet, ja, een geleerde die ook niet onaardig schrijft, maar alles toetst aan zijn soms eigenaardige opvattingen waaraan hij pertinent vasthoudt. In die geest is ook deze kroniek geschreven. Hij maakt waar hij kan bijtende en spottende aanmerkingen ..."

IN DE KIJKER

Maandag 23 december 1918 (dag 1597)Regen en stormvlagen.Om 10 uur zijn er 2 boerkes van Lokeren hier aangekomen en waren overgelukkig hier op onze stal hun koebeest, Paula, terug te v...
Maandag 16 december 1918 (dag 1590)Van Hingene heb ik ons kleinste ciborium terug naar huis gebracht, dat daar bij de Zusters binst den oorlog in gebruik was, het hunne met ander kerk...
Maandag 9 december 1918 (dag 1583)In ’t gasthuis heb ik na de mis het H.Oliesel toegediend op aanvraag van de pastoor aan juffrouw Feytens, die daar reeds enige weken in pensioen was...
Maandag 2 december 1918 (dag 1576)Kannes, het kauwke van Leonardus, sedert een paar dagen onpasselijk, lag deze morgen om 4 uur dood in zijn mandje op de calafact. Begraven om 10 ¾ L...
Maandag 25 november 1918 (dag 1569)Gisteren zijn 3 gendarmen te Bornem in het huis van juffrouw Z.Brijs gekwartierd.Tegen 7 uur deze morgen is Ven.P.Senior Nivardus, 88 jaar, op vacant...
Maandag 18 november 1918 (dag 1562)In Hingene had pastoor Verhaegen vanaf de preekstoel het nieuw Belgisch volkslied voorgelezen en aangeprezen, en er werden 600 exemplaren in die voo...
Maandag 11 november 1918 (dag 1555)Deze morgen 4 ½ eerste kanonschot hoorbaar. Af en toe nog een. Dus nog geen wapenstilstand?Om 8 ½ komt een officier, de bangmaker Pic…… en 2 soldaten...
Maandag 4 november 1918 (dag 1548)Kanon de hele dag bedrijvig in ’t westen.Deze morgen om 8 begonnen Duitsers pindraadversterkingen te maken vanaf onze brug naar het bergsken in de boo...
Maandag 28 oktober 1918 (dag 1541)Veel oefeninggeschut aan de Scheldekant.Vliegtuigen ronken de hele dag door in de omtrek.Ter gelegenheid van mijn 10e professiejaar stond er een bloe...
Maandag 21 oktober 1918 (dag 1534)Postulant Beukelaers komt om 12 uur hier aan.Onder de Sexten komt een Duits kwartiermeester met 2 soldaten plaats vragen voor 500 soldaten. Legt bes...
Maandag 14 oktober 1918 (dag 1527) Het kanon heeft de hele nacht getrommeld en blijft de ganse dag aan ’t woord. Zuid-west.Onder de mis van 9 uur passeert een vliegtuig, om 10 uur 3 ...
Maandag 7 oktober 1918 (dag 1520)Op 2e kermisdag woonden onze broeders de hoogmis en de Vespers bij in de koor. Weinig volk in de missen.Meneer Prior gaat om 7 ½ met de boot naar Antw...
Pater Benedictus Van Doninck werd op 9 oktober 1858 in Herentals geboren  als Josephus Dionysius Van Doninck.  Op 19-jarige leeftijd trad hij binnen bij de Cisterciënzers te B...